चितवन राष्ट्रिय निकुञ्ज र आसपासका क्षेत्रमा साउनयता ९ वटा गैँडा मरेका छन् । ती गैँडा निकुञ्ज क्षेत्रभित्र, मध्यवर्ती सामुदायिक वन तथा आसपासका क्षेत्रमा मृत अवस्थामा फेला परेका हुन् ।
चितवन राष्ट्रिय निकुञ्जका सूचना अधिकारी अविनास थापा मगरका अनुसार मृत गैँडामध्ये ५ वटा भाले, ३ वटा पोथी रहेका छन् भने एउटाको लिङ्ग पहिचान हुन सकेको छैन । उनका अनुसार एउटा गैँडा विद्युतीय करेन्ट लागेर मरेको पुष्टि भएको छ भने बाँकी सबै प्राकृतिक कारणले मरेका हुन् ।
पछिल्लो पटक पुस २२ गते कुमरोज मध्यवर्ती सामुदायिक वन क्षेत्रमा करिब ३५ वर्षको भाले गैँडा मृत अवस्थामा फेला परेको उनले जानकारी दिए ।
“गैँडा आपसमा जुधेर मरेको अनुमान गरिएको छ । मृत गैँडाको खाग र खुर सुरक्षित अवस्थामा छन्,” उनले बताए ।
सूचना अधिकारी मगरका अनुसार हरेक वर्ष गैँडा विभिन्न कारणले मर्ने गरेका छन् । प्राकृतिक कारण, विद्युतीय करेन्ट, एकआपसमा जुध्ने, दलदलमा फस्ने जस्ता कारणले गैँडाको मृत्यु हुने गरेको छ । पछिल्लो गणनाअनुसार चितवन राष्ट्रिय निकुञ्जमा हाल ६९४ वटा गैँडा रहेका छन् ।
यसैबीच, नारायणगढ–माडी–ठोरी हुलाकी सडकखण्डअन्तर्गत चितवन राष्ट्रिय निकुञ्ज क्षेत्रभित्र सडकमा टायल बिछ्याउने काम सुरु गरिएको छ । माडीतर्फबाट ३४ मिटर सडक खण्डमा परीक्षणस्वरूप टायल बिछ्याउन थालिएको हो ।
माडी नगरपालिकाका प्रमुख प्रशासकीय अधिकृत जगतप्रसाद भुसालका अनुसार निकुञ्ज क्षेत्रमा टायल बिछ्याउँदा कत्तिको प्रभावकारी हुन्छ भन्ने मूल्यांकनका लागि परीक्षणस्वरूप काम सुरु गरिएको हो । नगरपालिकाको १० लाख रुपैयाँ लागतमा टायल बिछ्याउने काम भइरहेको उनले जानकारी दिए ।
“सुरुमा परीक्षणस्वरूप सीमित क्षेत्रमा काम गरिएको हो। सफल भएमा अन्य क्षेत्रमा समेत विस्तार गरिनेछ,” उनले भने ।
चितवन राष्ट्रिय निकुञ्जका सूचना अधिकारी मगरका अनुसार वन तथा वातावरण मन्त्रालयबाट सहमति प्राप्त भई विभागमार्फत पत्र आएपछि टायल बिछ्याउने अनुमति दिइएको हो ।
“हाल ३४ मिटर क्षेत्रमा परीक्षणस्वरूप टायल बिछ्याउन दिइएको छ,” उनले बताए। परीक्षण सफल भएमा देउरालीसम्म नगरपालिकाको बजेटबाट टायल बिछ्याउने सहमति भएको पनि उनले जानकारी दिए ।
माडी नगरपालिकाका उपप्रमुख खेमप्रसाद महतोले निकुञ्जभित्रको सडकमा हाल ३४ मिटर क्षेत्रमा टायल बिछ्याइने र अन्य सडकलाई स्तरोन्नति गरिने जानकारी दिए ।
“सुरुमा परीक्षणस्वरूप थोरै क्षेत्रमा टायल बिछ्याइँदैछ, बाँकी सडकको स्तरोन्नति पनि अघि बढाइएको छ,” उनले बताए ।
माडीका स्थानीय बासिन्दाले उक्त सडक कालोपत्र गर्न लामो समयदेखि सरकारलाई दबाब दिँदै आएका छन् । तर विश्व सम्पदा सूचीमा सूचीकृत निकुञ्जभित्र कालोपत्र गर्न अनुमति आवश्यक पर्ने भएकाले वैकल्पिक रूपमा टायल बिछ्याउने सहमतिअनुसार काम अघि बढाइएको नगरपालिकाले जनाएको छ ।
