रौतहट जिल्लाको मौलापुर नगरपालिका–६ पथराबुधराम गाउँकी सुगन्धी देवीले २१ फागुनमा चुनाव हुने सुनेकी छन्, तर अहिलेसम्म भोट माग्दै कोही नेता नआएको गुनासो गर्छिन् । नेता भेटे पहिलो माग खानेपानी समस्या समाधान हुने बताउँछिन् ।
उनको घरको चापाकल सुक्खायाममा सुक्ने गरेको छ । पानी भर्न डिप बोरिङमा दिनमै दर्जनौं पटक धाउनुपर्दा दैनिक काम प्रभावित हुने गरेको उनले बताइन् । गाउँमा मात्रै खडेरीका बेला चार सयभन्दा बढी घरका चापाकल सुक्ने गरेको स्थानीय बताउँछन् । नगरपालिकाले १० वटा डिप बोरिङ जडान गरे पनि त्यसैमा भर पर्नुपर्ने अवस्था छ ।
स्थानीय सुरेन्द्र यादवका अनुसार वडा नं. ५ र ६ का करिब ८ सय घरधुरीले तीन वर्षदेखि खानेपानी संकट झेलिरहेका छन् । चापाकल किन सुक्दै गइरहेका छन् भन्ने अध्ययन र स्थायी समाधानका लागि पहल नभएको उनीहरूको गुनासो छ ।
खडेरीमा आपतकालीन उपाय मात्रै: खानेपानी संकट चुलिँदा गत असारमा तत्कालीन मुख्यमन्त्रीले वारुणयन्त्र प्रयोग गरेर पानी वितरण गरेका थिए । मधेश प्रदेश सरकारको सिफारिसमा संघ सरकारले सुक्खा संकटग्रस्त घोषणा गरेको थियो । नेपाली सेना र अन्य निकायका ट्यांकरबाट समेत विभिन्न जिल्लामा पानी वितरण गरिएको थियो । तर स्थानीयको भनाइमा दीर्घकालीन समाधान अझै हुन सकेको छैन । वीरगञ्जसहित मधेशका धेरै क्षेत्रमा अहिले पनि चापाकलबाट पर्याप्त पानी नआउने समस्या कायम छ ।
मधेशभर समस्या उस्तै: सप्तरी, सिरहा, महोत्तरी लगायत जिल्लामा पनि सुक्खायाम सुरु भएपछि डिप बोरिङमै निर्भर रहनुपर्ने अवस्था छ । कतिपय ठाउँमा बोरिङबाट पनि पर्याप्त पानी नआउँदा स्थानीयले बोतल तथा जारको पानी किनेर प्रयोग गर्न बाध्य भएका छन् ।
सरकारी घोषणा कार्यान्वयनमै अल्झियो: तत्कालीन प्रधानमन्त्री केपी शर्मा ओली ले मधेशमा ५ सय डिप बोरिङ जडान गर्ने घोषणा गरे पनि कार्यान्वयन प्रक्रिया अघि बढ्न सकेको छैन । हालका मुख्यमन्त्री कृष्णप्रसाद यादव का अनुसार संघीय बजेट अभावका कारण योजना कार्यान्वयनमा समस्या भइरहेको छ ।
चुरे दोहन र जलवायु परिवर्तनको असर: विज्ञ र स्थानीयका अनुसार चुरे क्षेत्रमा भइरहेको अनियन्त्रित उत्खनन, वन फडानी र जलवायु परिवर्तनका कारण भूमिगत पानीको सतह तीव्र रूपमा घटिरहेको छ । पहिले ४०–५० फिटमा पाइने पानी अहिले ३०० फिटसम्म खन्नुपर्दा पनि नआउने अवस्था आएको बताइन्छ ।
तथ्यांकले देखायो गम्भीर अवस्था: मधेश प्रदेश मा करिब ६१ लाख जनसंख्या रहेकोमा २४ प्रतिशत अर्थात् करिब १५ लाखले मात्रै सुरक्षित खानेपानी सुविधा पाएका छन् । करिब ६ लाख मानिसलाई खानेपानीमा पहुँच नै छैन ।
चुनावी मुद्दा बन्ने सम्भावना: नागरिक समाजका अगुवाहरूका अनुसार मधेशमा खानेपानी अब सामाजिक मात्रै होइन, राजनीतिक मुद्दा बनेको छ । समयमै समाधान नखोजे आगामी चुनावमा मतदाताले खानेपानीलाई मुख्य एजेन्डा बनाउने संकेत देखिएको छ ।
.jpg-2-1769587845.jpg)
