मधेश प्रदेशमा जलवायु परिवर्तनको असर प्रत्यक्ष रूपमा देखिन थालेको छ ।
मधेश प्रदेशका विभिन्न जिल्लामा पछिल्ला चार दिनदेखि तापक्रम लगातार बढ्दै गएपछि उखरमाउलो गर्मीले जनजीवन प्रभावित बनेको छ । बिहानैदेखि चर्को घाम लाग्ने र दिउँसो तातो हावा चल्न थालेपछि सर्वसाधारणलाई घरबाहिर निस्कन समेत कठिन हुन थालेको छ ।
तापक्रम वृद्धिसँगै बजारमा दिउँसोको चहलपहल घटेको छ भने खेतबारीमा काम गर्ने किसान, निर्माण क्षेत्रमा कार्यरत मजदुर, ई–रिक्सा चालक तथा दैनिक ज्यालादारी गर्ने श्रमिकहरू सबैभन्दा बढी प्रभावित भएका छन् । स्थानीयका अनुसार अत्यधिक गर्मीका कारण शरीर गल्ने, टाउको दुख्ने, चक्कर लाग्ने, अत्यधिक पसिना आउने तथा शरीरमा पानीको कमी (डिहाइड्रेसन) हुने समस्या बढ्न थालेको छ ।
विज्ञहरूका अनुसार कोइला, पेट्रोलियम पदार्थ तथा ग्यासको अत्यधिक प्रयोग, वन विनाश, सवारीसाधन र उद्योगबाट हुने हरितगृह ग्यास उत्सर्जन तथा अव्यवस्थित सहरीकरण जलवायु परिवर्तनका प्रमुख कारण हुन् । यसको प्रभावस्वरूप तापक्रम वृद्धि, अनियमित वर्षा, खडेरी, बाढी–डुबान तथा कृषि उत्पादनमा नकारात्मक असर देखिन थालेको छ ।
बढ्दो गर्मीको असर स्वास्थ्य क्षेत्रमा पनि देखिन थालेको छ । विशेषगरी बालबालिका, ज्येष्ठ नागरिक तथा लामो समयसम्म घाममा काम गर्नुपर्ने मजदुरहरू बढी जोखिममा रहेको चिकित्सकहरू बताउँछन् । उनीहरूले चर्को घामबाट जोगिन, प्रशस्त पानी तथा झोल पदार्थ पिउन, हल्का र सुती कपडा लगाउन तथा दिउँसो काम गर्दा बीचबीचमा आराम गर्न आग्रह गरेका छन् ।
जलवायु परिवर्तनको असर न्यूनीकरणका लागि वन संरक्षण, वृक्षरोपण, पोखरी तथा जलाशय संरक्षण, वर्षाको पानी सङ्कलन, भूमिगत पानीको पुनर्भरण तथा गर्मी सहन सक्ने बालीको प्रवर्द्धन आवश्यक रहेको विज्ञहरूको भनाइ छ । साथै विद्युतीय सवारीसाधनको प्रयोग विस्तार, नवीकरणीय ऊर्जाको उपयोग र हरितगृह ग्यास उत्सर्जन घटाउने नीति प्रभावकारी रूपमा कार्यान्वयन गर्नुपर्ने आवश्यकता औँल्याइएको छ ।
मधेशका आठवटै जिल्लामा बढ्दो उखरमाउलो गर्मीले जलवायु परिवर्तन अब भविष्यको मात्र समस्या नभई दैनिक जनजीवनसँग प्रत्यक्ष जोडिएको चुनौती बनेको संकेत गरेको छ । त्यसैले तत्काल नागरिकलाई गर्मीबाट सुरक्षित राख्ने उपाय अवलम्बन गर्नुका साथै दीर्घकालीन रूपमा जलवायु अनुकूलन र हरितगृह ग्यास उत्सर्जन न्यूनीकरणसम्बन्धी कार्यक्रमलाई प्राथमिकता दिनुपर्ने आवश्यकता देखिएको छ ।
