सरकारले चालु आर्थिक वर्ष २०८२/८३ को पहिलो ६ महिनामा कुल ६ खर्ब ९० अर्ब रुपैयाँ खर्च गरेको छ । अर्थ मन्त्रालयका अनुसार कार्यगत खर्चको विश्लेषण गर्दा सबैभन्दा बढी रकम सामान्य प्रशासनिक सेवामा खर्च भएको देखिएको छ ।
कार्यगत खर्चमा चालु र पूँजीगत दुवै प्रकृतिको खर्च समेटिएको हुन्छ । यस अन्तर्गत सामान्य प्रशासनिक सेवामा मात्र ४ खर्ब ३ अर्ब ६९ करोड ९९ लाख रुपैयाँ खर्च भएको छ, जुन कुल बजेट खर्चको करिब ५८.५ प्रतिशत हो । यस शीर्षकमा विभिन्न तहका सरकारलाई गरिएको हस्तान्तरण पनि समावेश छ । पुस मसान्तसम्म १ खर्ब ९० अर्ब रुपैयाँ हस्तान्तरण गरिएको तथ्यांक छ ।
त्यस्तै, सार्वजनिक ऋण कारोबारमा १ खर्ब ५५ अर्ब १५ करोड खर्च भएको छ । कार्यकारी र विधायी निकाय, आर्थिक तथा वित्तीय र वैदेशिक मामिलामा ३८ अर्ब ६१ करोड, सामान्य सेवामा १८ अर्ब २३ करोड रुपैयाँ खर्च भएको अर्थ मन्त्रालयले जनाएको छ ।
सामान्य प्रशासनिक खर्च अघिल्लो वर्ष सोही अवधिको तुलनामा ३.०१ प्रतिशत बढेको छ । गत वर्ष यस अवधिमा ३ खर्ब ९१ अर्ब रुपैयाँ खर्च भएको थियो ।
सरकारले चालु आवको कुल १९ खर्ब ६४ अर्ब ११ करोड रुपैयाँ बजेट कार्यान्वयन गरिरहेको छ । ६ महिनामा भएको कुल खर्च यसको ३५.१४ प्रतिशत मात्रै हो । यसमध्ये चालु खर्च ४१.२५ प्रतिशत, पूँजीगत खर्च १२.१२ प्रतिशत र वित्तीय व्यवस्थामा ४०.९५ प्रतिशत खर्च भएको छ । गत वर्षको तुलनामा यस वर्ष ६ महिनामा कुल बजेट खर्च ३.३९ प्रतिशतले बढेको छ ।
रक्षा र सार्वजनिक शान्ति सुरक्षामा खर्च
सरकारले पहिलो ६ महिनामा रक्षा क्षेत्रमा २८ अर्ब ३३ करोड ६७ लाख रुपैयाँ खर्च गरेको छ । यो रकम सैनिक सुरक्षा, नागरिक सुरक्षा र अन्यमा वर्गीकरण नभएको कुल खर्च हो । गत आव सोही अवधिको तुलनामा रक्षा खर्च ५.९४ प्रतिशतले बढेको छ ।
सार्वजनिक शान्ति सुरक्षामा भने ३६ अर्ब ५० करोड रुपैयाँ खर्च भएको छ । यसमा प्रहरी सेवा, अग्नि नियन्त्रण सेवा, न्यायालय, कारागार, अनुसन्धान तथा विकास र अन्य खर्च समावेश छन् । यसमा ३.३० प्रतिशत वृद्धि भएको तथ्यांकले देखाएको छ ।
आर्थिक मामिला, वातावरण र सामुदायिक विकास
आर्थिक मामिला शीर्षकमा ६ महिनामा ६९ अर्ब ४० करोड रुपैयाँ खर्च भएको छ । यसमा सामान्य आर्थिक, व्यापारिक, श्रम, कृषि, वन, मत्स्यपालन, इन्धन, ऊर्जा, खानी, उत्पादन, यातायात, सञ्चार, अन्य उद्योग तथा अनुसन्धान र विकासको खर्च समावेश छ । गत वर्षको सोही अवधिको तुलनामा ११.०९ प्रतिशत गिरावट आएको छ ।
वातावरण संरक्षणमा ६६ करोड ६१ लाख खर्च भएको छ । फोहोर व्यवस्थापन, ढल व्यवस्थापन, जैविक विविधता संरक्षण र भूसंरक्षणमा यो रकम प्रयोग भएको हो । आवास र सामुदायिक सुविधामा ७ अर्ब ५ करोड खर्च भएको छ । यसमा आवास विकास, सामुदायिक विकास, खानेपानी र अनुसन्धानका काम समावेश छन् ।
शिक्षा र स्वास्थ्यमा वृद्धि
शिक्षा र स्वास्थ्य क्षेत्रमा यस वर्ष बजेट खर्च बढेको छ । स्वास्थ्य क्षेत्रमा ६ महिनामा २५ अर्ब २२ करोड ८३ लाख खर्च भएको छ, जुन अघिल्लो वर्षको सोही अवधिको तुलनामा १८.५२ प्रतिशत बढी हो । स्वास्थ्य खर्चमा औषधि उत्पादन, उपकरण, बहिरङ्ग सेवा, अस्पताल सेवा, जनस्वास्थ्य सेवा र अनुसन्धान समावेश छन् ।
शिक्षामा ६ महिनामा २८ अर्ब १० करोड खर्च भएको छ, जुन अघिल्लो वर्षको तुलनामा १२.६० प्रतिशतले बढी हो । यसमा पूर्व-प्राथमिक तथा प्राथमिक शिक्षा, अनौपचारिक शिक्षा, सहायक सेवा र अनुसन्धानमा बढी खर्च भएको छ ।
सामाजिक सुरक्षा र मनोरञ्जन
सामाजिक सुरक्षामा ८९ अर्ब ६३ करोड रुपैयाँ खर्च भएको छ, जुन अघिल्लो वर्षको तुलनामा १४.४८ प्रतिशत बढी हो। मनोरञ्जन, संस्कृति तथा धर्मतर्फको खर्च भने १ अर्ब ५८ करोड मात्र भएको छ, जुन ११.०५ प्रतिशतले घटेको छ ।
