साढे ५ वर्षदेखि लुम्बिनीमा अलपत्र पारिएका विद्युतीय बसहरू बुधबारदेखि सञ्चालनमा ल्याइएको छ । लुम्बिनी विकास कोषका सदस्य सचिव इन्जिनियर दीपक श्रेष्ठका अनुसार पहिलो चरणमा एउटा बस सञ्चालन गरिएको हो ।
उनका अनुसार भारतीय सीमा नाकाबाट लुम्बिनी आउने पर्यटकलाई लक्षित गरी बस सञ्चालन गरिएको हो । “एउटा बस आजदेखि सञ्चालनमा आएको छ, अर्को बस ब्याट्री फेरेपछि आजै वा भोलिसम्म सञ्चालनमा ल्याउँछौं,” श्रेष्ठले बताए ।
लुम्बिनी आउने पर्यटकलाई सहज बनाउन साढे ५ वर्षअघि एसियाली विकास बैंक ( एडिबी ) ले ५ वटा विद्युतीय बस र १४ वटा भ्यान उपलब्ध गराएको थियो । तर विभिन्न कारण देखाउँदै लुम्बिनी विकास कोषले ती सवारी सञ्चालनमा ल्याएको थिएन ।
करिब २१ करोड रुपैयाँ खर्चिएर उपलब्ध गराइएका ती गाडी लामो समयसम्म प्रयोगविहीन अवस्थामा राखिएको थियो । पछि नागरिक उड्डयन प्राधिकरणले ती गाडी त्रिभुवन अन्तर्राष्ट्रिय विमानस्थलमा लैजाने तयारी गरेपछि प्रधानमन्त्रीको कार्यालयले चासो देखाएको थियो ।
सोमबार प्रधानमन्त्रीको कार्यालयबाट तत्काल सञ्चालनमा ल्याउन मौखिक निर्देशन आएपछि बुधबारदेखि बस सञ्चालन गरिएको हो ।
सदस्य सचिव श्रेष्ठका अनुसार अन्य बस र भ्यान सञ्चालनका लागि चालक तथा सहचालक नियुक्ति र कार्यविधि तयार गर्नुपर्ने अवस्था छ । हाल विकास कोषसँग साना सवारी चलाउने दुई चालक मात्र रहेको र ठूला सवारीका लागि थप जनशक्ति आवश्यक पर्ने उनले बताए ।
अहिलेका लागि यात्रुबाट भाडा नलिई सेवा सञ्चालन गरिनेछ । स्वेच्छिक रूपमा भुक्तानी गर्न चाहनेका लागि डोनेसन बक्स वा क्यूआर कोडको व्यवस्था गरिने र पछि कार्यविधि बनाएर नियमित शुल्क प्रणाली लागू गरिने जनाइएको छ ।
नेपालको यातायात कानुनअनुसार पर्यटक सवारीमा हरियो नम्बर प्लेट अनिवार्य हुन्छ । तर यस्तो सवारी सार्वजनिक रूटमा चलाउन र भाडा उठाउन नपाइने भएकाले हाल निःशुल्क सेवा दिनुपर्ने अवस्था रहेको छ । यसले चालक–सहचालकको पारिश्रमिकमा विकास कोषलाई थप आर्थिक भार पर्ने देखिएको छ ।
एडिबीले उपलब्ध गराएका बसहरू वातानुकूलित, अपाङ्गतामैत्री, स्वचालित ढोका र कार्डमार्फत भुक्तानी प्रणालीसहित १९ सिट क्षमताका छन् भने भ्यानहरू ५ सिट क्षमताका छन् ।
बुद्ध जन्मस्थल लुम्बिनीको पर्यटन प्रवर्द्धन र वातावरण संरक्षणका लागि उपलब्ध गराइएका यी सवारी साधन वर्षौंसम्म प्रयोगविहीन अवस्थामा खुला आकाशमुनि राखिँदा क्षतिग्रस्त भएका छन् । १४ वटा भ्यानमध्ये दुई वटा बिग्रिएका छन् भने अन्य केही सवारी कोषका कर्मचारीहरूले प्रयोग गर्दै आएका छन् ।
