यस वर्ष अत्यधिक गर्मी बढेसँगै सर्लाहीमा सर्पको बिगबिगी बढेको छ ।
लालबन्दी नगरपालिका–१ नवलपुरस्थित सर्पदंश उपचार केन्द्रको तथ्याङ्कअनुसार गत वर्षको तुलनामा यस वर्ष सर्पले डसेका बिरामीको संख्या उल्लेख्य रूपमा वृद्धि भएको छ । उपचार केन्द्रका स्वास्थ्य सहायक जगन्नाथ यादवका अनुसार असारको तेस्रो सातासम्म ३०५ जना सर्पदंशका बिरामी उपचारका लागि केन्द्रमा आएका छन्, जुन गत वर्षको सोही अवधिको तुलनामा धेरै हो ।
उपचार केन्द्रका अध्यक्ष उद्धव पौडेलका अनुसार हाल दैनिक तीनदेखि सात जनासम्म सर्पदंशका बिरामी उपचारका लागि केन्द्रमा आउने गरेका छन् । उनका अनुसार अन्य समयमा पनि सर्पदंशका बिरामी आउने गरे पनि फागुनदेखि भदौ–असोजसम्मको अवधिमा विषालु सर्प बढी सक्रिय हुने भएकाले बिरामीको संख्या उल्लेख्य रूपमा बढ्ने गर्दछ ।
विज्ञहरूका अनुसार मुसाको दुलो, झाडी तथा अन्य ओसिला स्थानमा बस्न रुचाउने विषालु सर्प अत्यधिक गर्मी बढेपछि बाहिर निस्कने गर्छन् । विशेषगरी रातिको समयमा आहाराको खोजीमा निस्किएका सर्प मानिससँग जम्काभेट हुँदा आफूलाई असुरक्षित महसुस गरेर आत्मरक्षाका लागि डस्ने गर्छन् । अध्यक्ष पौडेलले सर्पले मानिसलाई खोज्दै नहिँड्ने, तर मानवीय गतिविधिबाट खतरा महसुस भएपछि मात्र डस्ने गरेको स्पष्ट पारे ।
उपचार केन्द्रको तथ्याङ्कअनुसार यस वर्ष फागुनमा १७, चैतमा ४७, वैशाखमा ६५, जेठमा ८५ र असारको तेस्रो सातासम्म ९१ जना गरी कुल ३०५ जनालाई सर्पले डसेको छ । तीमध्ये विषालु कमन करेत सर्पले डसेका तीन जनालाई थप उपचारका लागि जनकपुर रिफर गरिएको स्वास्थ्य सहायक यादवले जानकारी दिए । बाँकी सबै बिरामीको उपचार केन्द्रमै सफलतापूर्वक गरिएको उनले बताए ।
यादवका अनुसार उपचारका लागि आउने बिरामीमध्ये पाँचदेखि सात प्रतिशतमा मात्र विष फैलिएको पुष्टि हुने गरेको छ । करिब १५ देखि २० प्रतिशतमा 'सुक्खा डसाइ' (डस्दा विष नछोडिएको अवस्था) हुने गरेको छ भने ७३ देखि ८० प्रतिशतसम्म बिरामी विषरहित सर्पले डसेका वा सर्पले डसेको आशंकामा उपचारका लागि आउने गरेका छन् ।
एकैपटक दुई जनासम्मलाई आपत्कालीन उपचार सेवा दिन सक्ने क्षमता रहेको यस केन्द्रमा दुई जना एमबीबीएस चिकित्सक, दुई जना सीएमए, तीन जना स्वास्थ्य सहायक (एचए) तथा नेपाली सेनाका स्वास्थ्य समूहका दुई प्राविधिक कार्यरत छन् । चिकित्सकहरूले सर्पले डसेपछि सम्भव भएसम्म सर्पको पहिचान गरी बिरामीलाई कुनै पनि प्रकारको झारफुक वा अन्धविश्वासमा नअल्झाई तत्काल उपचार केन्द्र वा नजिकको स्वास्थ्य संस्थामा पुर्याउन आग्रह गरेका छन् ।
अझै पनि झारफुकबाट विष झारिन्छ भन्ने गलत विश्वासका कारण उपचारमा ढिलाइ हुँदा बिरामीको ज्यान जाने घटना हुने गरेको उल्लेख गर्दै उनीहरूले सर्पदंशपछि तत्काल वैज्ञानिक उपचार लिन सबैलाई सचेत गराएका छन् ।
