लामो समयदेखि मुआब्जासम्बन्धी विवादका कारण रोकिएको जयनगर–बर्दिबास रेलमार्गको बाँकी करिब १८ किलोमिटर खण्डको निर्माण कार्यले पुनः गति लिएको छ । विवाद समाधान भएसँगै धनुषा र महोत्तरी क्षेत्रमा रेल ट्र्याक बिछ्याउने काम तीव्र पारिएको हो ।
नेपाल–भारत द्विपक्षीय सहकार्यअन्तर्गत निर्माणाधीन यो रेलमार्गलाई दुवै देशबीचको महत्त्वपूर्ण सीमापार पूर्वाधार परियोजनाका रूपमा हेरिएको छ । परियोजना सम्पन्न भएपछि नेपाल–भारतबीचको आवागमन, व्यापार तथा आर्थिक गतिविधिमा उल्लेखनीय सहजता आउने अपेक्षा गरिएको छ ।
नेपाल रेल्वे कम्पनीका महाप्रबन्धक परिवेश पराजुलीका अनुसार बाँकी निर्माण कार्यलाई तीव्र गतिमा अघि बढाइएको छ । उहाँले निर्धारित समयमै काम सम्पन्न गरी आगामी दुई वर्षभित्र बर्दिबाससम्म नियमित रेल सेवा सञ्चालन गर्ने लक्ष्य रहेको जानकारी दिनुभयो ।
पराजुलीका अनुसार निर्माणको जिम्मेवारी पाएको भारतीय कम्पनी इरकन इन्टरनेसनल (IRCON International) ले आवश्यक जनशक्ति, उपकरण तथा प्राविधिक व्यवस्थापन परिचालन गरी निर्माणलाई प्राथमिकताका साथ अघि बढाइरहेको छ । मुआब्जा विवादका कारण लामो समयदेखि रोकिएको क्षेत्रमा अहिले पुनः निर्माण सुरु भएपछि परियोजनाले अपेक्षित गति लिएको उहाँको भनाइ छ ।
करिब ७० किलोमिटर लामो जयनगर–बर्दिबास रेलमार्गमध्ये जयनगर–कुर्था खण्डमा २०७८ चैत १९ गतेदेखि नियमित रेल सेवा सञ्चालन हुँदै आएको छ । त्यसपछि कुर्था–बिजलपुरा खण्डको पूर्वाधारसमेत तयार भइसकेको छ भने अहिले बाँकी बिजलपुरा–बर्दिबास खण्डमा ट्र्याक बिछ्याउने, विभिन्न संरचना निर्माण तथा अन्य प्राविधिक काम भइरहेको छ ।
यसैबीच नेपाल रेल्वे कम्पनीले रेल्वेको स्वामित्वमा रहेको जग्गा संरक्षण अभियानलाई पनि तीव्र बनाएको छ । विभिन्न स्थानमा अतिक्रमणमा परेको रेल्वे जग्गा पहिचान गरी खाली गराउने प्रक्रिया अघि बढाइएको कम्पनीले जनाएको छ ।
महाप्रबन्धक पराजुलीका अनुसार पुराना नक्सा, अभिलेख तथा प्राविधिक विवरणका आधारमा रेल्वे जग्गाको यकिन गरी अतिक्रमण हटाइनेछ । यसका लागि सम्बन्धित स्थानीय तह, जिल्ला प्रशासन कार्यालय तथा अन्य सरोकारवाला निकायसँग समन्वय भइरहेको उहाँले बताउनुभयो ।
जयनगर–बर्दिबास ब्रोडगेज रेलमार्ग नेपालमा रेल पूर्वाधार विस्तारका दृष्टिले महत्त्वपूर्ण परियोजनामध्ये एक मानिन्छ । परियोजना सम्पन्न भएपछि मधेश प्रदेशका धनुषा, महोत्तरीसहित आसपासका जिल्लाका नागरिक प्रत्यक्ष रूपमा लाभान्वित हुने अपेक्षा गरिएको छ । साथै सीमापार यात्रालाई सुरक्षित, सहज र सुलभ बनाउनुका साथै मालसामान ढुवानीमा पनि उल्लेखनीय सहजता आउने विश्वास गरिएको छ ।
रेलमार्ग सञ्चालनमा आएपछि नेपाल–भारतबीचको आर्थिक तथा व्यापारिक सम्बन्ध थप मजबुत हुनुका साथै पर्यटन, लगानी र क्षेत्रीय विकासमा समेत सकारात्मक प्रभाव पर्ने अपेक्षा गरिएको छ । निर्माण कार्यले पुनः गति लिएसँगै निर्धारित समयमै बर्दिबाससम्म रेल सेवा विस्तार हुनेमा स्थानीयवासी आशावादी देखिएका छन् ।
