पर्साको जिराभवानी गाउँपालिका–५ सखुवनियास्थित जंगल क्षेत्रमा रहेको सुगीभार माई धार्मिक स्थल संरक्षणको अभावमा जीर्ण बन्दै गएको छ ।
धार्मिक तथा पर्यटकीय महत्व बोकेको उक्त स्थलको मन्दिर परिसर वरिपरि फोहोर तथा दुर्गन्ध बढ्दै गएपछि स्थानीयवासीले संरक्षण र व्यवस्थापनमा सम्बन्धित निकायको ध्यानाकर्षण गराएका छन् ।
हिन्दु धर्मावलम्बीको आस्थाको केन्द्र तथा ऐतिहासिक शक्तिपीठका रूपमा रहेको सुगीभार माई स्थान प्राकृतिक सौन्दर्यले समेत भरिपूर्ण छ । हरियाली र शान्त वातावरणका कारण धार्मिक पर्यटकीय सम्भावना बोकेको भए पनि स्थानीय सरकार तथा सम्बन्धित निकायको पर्याप्त ध्यान पुग्न नसक्दा स्थलको अवस्था कमजोर बन्दै गएको स्थानीयको गुनासो छ।
स्थानीयवासीका अनुसार सुगीभार माई मन्दिर परिसरको सरसफाइ, संरक्षण तथा पूर्वाधार विकासमा ध्यान दिन सके यस क्षेत्रलाई धार्मिक पर्यटनको महत्वपूर्ण गन्तव्यका रूपमा विकास गर्न सकिन्छ । मन्दिर तथा परिसरको व्यवस्थित संरक्षणका लागि गाउँपालिका, वडा कार्यालय र स्थानीय बासिन्दाले तत्काल पहल गर्नुपर्ने उनीहरूको माग छ ।
सुगीभार माई स्थानमा हरेक वर्ष विभिन्न धार्मिक तथा सांस्कृतिक कार्यक्रमसमेत आयोजना हुने गरेका छन् । बडादसैँ, दीपावली तथा छठ पर्वपछि कथा, नाचलगायतका कार्यक्रम हुने गरेको स्थानीय बताउँछन् । कार्तिक र मंसिर महिनामा सात दिनसम्म रात्री मेला लाग्ने गरेको छ ।
स्थानीय परम्पराअनुसार सात देवीको धार्मिक मेलाका रूपमा बाघमोर्चा माई, सुगीभार माई, गादी माई, कोइलाभार माई, आमोदेवी माई, चोयलाभार माई र करहिया माई क्षेत्रमा सात दिनसम्म रात्री मेला आयोजना हुने गरेको बताइएको छ । मेलामा पर्सा तथा आसपासका क्षेत्रबाट ठूलो संख्यामा भक्तजन आउने गरेका छन् ।
भक्तजनले माईसँग मनोकामना माग्ने र मनोकामना पूरा भएपछि पुनः अर्को वर्ष मेला तथा मन्दिरमा चढावा लिएर आउने धार्मिक परम्परा रहेको स्थानीयको भनाइ छ। यसका कारण सुगीभार माईप्रति स्थानीय तथा भक्तजनको गहिरो आस्था रहेको छ ।
यस क्षेत्रका बासिन्दाले विगतमा वन्यजन्तुबाट समेत समस्या व्यहोर्नुपरेको बताएका छन् । पर्सा राष्ट्रिय निकुञ्ज तथा आसपासका वन क्षेत्रबाट वन्यजन्तुको आवतजावत बढ्दा जिराभवानी गाउँपालिकाका सखुवनिया, हरैया, काठमाडौं टोल र शान्तिनगर क्षेत्रका किसानको खेती प्रभावित हुने गरेको स्थानीयको भनाइ छ ।
जिराभवानी गाउँपालिका–५ सखुवनियाका किसान चन्दन दिसवा थारुका अनुसार चित्तल, हरिण, नीलगाई, घोडगधा, बँदेल, भालु, स्याल तथा मयूरजस्ता वन्यजन्तुले किसानको बालीमा क्षति पुर्याउने गरेका छन् ।
“दर्जनौँको संख्यामा आउने वन्यजन्तुले गहुँ, धान, सुर्ती, आलु र तोरीजस्ता बालीमा ठूलो क्षति पुर्याउने गरेका छन्,” उहाँले भन्नुभयो ।
वन्यजन्तुबाट बाली जोगाउन किसानहरूले खेतमा मचान तथा छाप्रो बनाएर रातभर जाग्राम बस्नुपर्ने अवस्था रहेको स्थानीयले बताएका छन् ।
स्थानीयवासीले धार्मिक आस्था र प्राकृतिक सम्पदाले महत्वपूर्ण रहेको सुगीभार माई स्थलको संरक्षण, सरसफाइ तथा पूर्वाधार विकासमा तत्काल ध्यान दिन स्थानीय सरकार, वडा कार्यालय तथा सम्बन्धित निकायसँग माग गरेका छन् । उनीहरूले धार्मिक पर्यटनको सम्भावना बोकेको यस क्षेत्रको संरक्षण र विकास गर्न सके स्थानीयस्तरमा पर्यटन प्रवर्द्धन तथा आर्थिक गतिविधिसमेत बढाउन सकिने बताएका छन् ।
