इरानका सर्वोच्च नेता अयातोल्लाह अली खामेनेईको मृत्यु भएको पुष्टि भएसँगै देशमा नयाँ उत्तराधिकारी चयन प्रक्रियाबारे चर्चा तीव्र भएको छ । सन् १९८९ देखि सर्वोच्च नेताको जिम्मेवारी सम्हाल्दै आएका खामेनेई ३७ वर्षसम्म उक्त पदमा रहे ।
खामेनेईको उत्तराधिकारी को हुने भन्नेबारे औपचारिक निर्णय भइसकेको छैन । इरानको संवैधानिक व्यवस्थाअनुसार सर्वोच्च नेताको निधन वा असमर्थताको अवस्थामा राष्ट्रपति, न्यायपालिका प्रमुख र शक्तिशाली गार्डियन काउन्सिलको संयन्त्रले अस्थायी रूपमा जिम्मेवारी सम्हाल्ने प्रावधान छ । अन्तिम निर्णय भने विशेषज्ञहरूको सभा (Assembly of Experts) ले गर्ने व्यवस्था रहेको छ ।
हमलामा परिवारका सदस्य मारिएको दाबी
इरानी स्रोतहरूका अनुसार अमेरिकी–इजरेली संयुक्त हमलामा खामेनेईका छोरी, ज्वाइँ, बुहारी तथा नातिनातिनासमेत मारिएको दाबी गरिएको छ । यद्यपि यसबारे स्वतन्त्र पुष्टि भइसकेको छैन ।
खामेनेईको निधनपछि Islamic Revolutionary Guard Corps (आईआरजीसी) ले आफ्नो इतिहासकै “भयावह प्रतिआक्रमण” सुरु हुने चेतावनी दिएको छ । अर्कोतर्फ, संयुक्त राज्य अमेरिकाका राष्ट्रपति **Donald Trump** ले आक्रमण जारी रहने बताएका अन्तर्राष्ट्रिय सञ्चारमाध्यमहरूले जनाएका छन् ।
दोस्रा सर्वोच्च नेता
अयातोल्लाह खामेनेई सन् १९७९ को इस्लामिक क्रान्तिपछि इरानका दोस्रा सर्वोच्च नेता थिए । इस्लामिक गणतन्त्र स्थापना भएपछि पहिलो सर्वोच्च नेता Ruhollah Khomeini थिए। खोमेनीको सन् १९८९ मा निधन भएपछि खामेनेईलाई उत्तराधिकारीका रूपमा चयन गरिएको थियो ।
सन् १९३९ मा इरानको दोस्रो ठूलो सहर मश्हादमा जन्मिएका खामेनेई धार्मिक परिवारका सन्तान थिए। उनका बुवा मध्यम तहका शिया धार्मिक गुरु थिए । उनले सानै उमेरदेखि धार्मिक शिक्षा लिएर ११ वर्षकै उमेरमा धार्मिक दीक्षा प्राप्त गरेका थिए ।
इस्लामिक क्रान्तिपूर्व शाह शासनका कट्टर आलोचक रहेका खामेनेई पटक–पटक पक्राउ परेका थिए र जेल सजाय तथा निर्वासनसमेत भोगेका थिए । सन् १९८१ मा उनी इरानको राष्ट्रपति निर्वाचित भएका थिए ।
परिवार र प्रभाव
खामेनेईका चार छोरा र दुई छोरी रहेका छन् । उनका सन्तानहरू सार्वजनिक जीवनमा विरलै देखिन्छन् । चार छोरामध्ये मोज्तबा खामेनेई राजनीतिक वृत्तमा प्रभावशाली व्यक्तिका रूपमा चिनिँदै आएका छन् । केही अपुष्ट विवरणहरूमा उनलाई सम्भावित उत्तराधिकारीका रूपमा चर्चा गरिए पनि आधिकारिक पुष्टि भने छैन ।
सन् १९८० को दशकमा भएको हत्या प्रयासपछि खामेनेईको दाहिने हात आंशिक रूपमा निष्क्रिय भएको थियो । उनी साधारण जीवनशैली रुचाउने, कविता र बगैँचाप्रेमी नेताका रूपमा चिनिन्थे ।
खामेनेईको निधनलाई इरानका लागि ऐतिहासिक मोडका रूपमा हेरिएको छ । आगामी दिनमा उत्तराधिकारी चयन र क्षेत्रीय तनावको अवस्थाले मध्यपूर्वी राजनीतिमा गहिरो प्रभाव पार्ने विश्लेषकहरूको भनाइ छ ।
-1772177803.jpg)
