‘हो, हामी क्षयरोग अन्त्य गर्छौंः राष्ट्रिय अभियान, हाम्रो योगदान’ नाराका साथ देशका विभिन्न भागमा विविध चेतनामूलक कार्यक्रम गर्दै क्षयरोग दिवस मनाइएको छ ।
सन् २०३५ सम्ममा क्षयरोग महामारी अन्त्य गर्ने र सन् २०५० सम्म देशलाई क्षयरोगमुक्त बनाउने लक्ष्यसहित सबै क्षेत्रबाट जिम्मेवारी बहन गर्ने प्रतिबद्धताका साथ दिवस मनाइएको राष्ट्रिय क्षयरोग केन्द्रका निर्देशक डा. भुवन पौडेलले जानकारी दिएका छन् ।
उनका अनुसार मुलुकमा अझै पनि करिब ४२ प्रतिशत क्षयरोगी उपचारको दायराभन्दा बाहिर रहेका छन् । धेरै बिरामीले रोग लुकाउने, परीक्षण नगर्ने तथा उनीहरूबाट अरूमा संक्रमण फैलिने प्रवृत्ति देखिएको छ । साथै, प्रविधिको प्रयोगमा कमी हुँदा परीक्षणमा पनि समस्या भइरहेको उनले बताए ।
आर्थिक वर्ष २०८१/८२ मा औषधि–संवेदनशील क्षयरोगका ३९ हजार १५१ नयाँ बिरामी पहिचान भएका छन् । तीमध्ये ३९ प्रतिशत महिला, ६१ प्रतिशत पुरुष र ५.६ प्रतिशत १५ वर्षमुनिका बालबालिका रहेका छन् ।
क्षयरोग नियन्त्रणका लागि सरकारले देशभर ६ हजार २४१ स्वास्थ्य संस्थामा उपचार सेवा सञ्चालन गरेको छ । त्यसमध्ये ७८५ संस्थामा माइक्रोस्कोपी सेवा र १४२ संस्थामा द्रुत परीक्षण सेवा निःशुल्क रूपमा उपलब्ध गराइएको छ ।
यस्तै, औषधि–प्रतिरोधी क्षयरोग उपचारका लागि ३१ केन्द्र र ९८ उपकेन्द्र सञ्चालनमा रहेका छन् । साथै १४९ स्थानीय तहमा ‘क्षयरोगमुक्त नेपाल अभियान’ विस्तार गरिएको छ भने नौ वटा एआई जडित डिजिटल एक्स–रेमार्फत परीक्षण भइरहेको छ ।
विश्व स्वास्थ्य संगठनका अनुसार विश्वभर प्रत्येक वर्ष करिब एक करोड सात लाख मानिसमा सक्रिय क्षयरोग देखिन्छ । तीमध्ये १२ लाख ३० हजार मानिसको मृत्यु क्षयरोगकै कारण हुने गरेको छ ।
