नेपालीहरूको महान् चाड दसैं–तिहारको रौनकबीच रूपन्देहीका किसानलाई पाकेको धान भित्र्याउने चटारो परेको छ । खेतमा धान पाकेर पहेँलपुर बनेपछि किसानहरू बाली काट्ने, स्याहार्ने र घर भित्र्याउने काममा व्यस्त भएका छन् ।
दसैंअघि नै कतिपय किसानले धान काटिसकेका छन् भने केही किसान अहिले धान काट्ने तयारीमा जुटेका छन् । रूपन्देहीको तिलोत्तमा नगरपालिका–४, विष्णुपुर शीतलकुञ्ज क्षेत्रमा पनि किसानहरू धान भित्र्याउन व्यस्त देखिन्छन् । चाडपर्वको उल्लाससँगै पाकेको धान स्याहार्नुपर्ने भएकाले उनीहरूको दैनिकी व्यस्त बनेको छ ।
स्थानीय किसान दीपक डुम्रे (६४) ले यस वर्ष तीन कठ्ठा जमिनमा धान खेती गरेर करिब १५ मुरी उत्पादन गरेको बताउनुभयो । उहाँका अनुसार बिउ खरिद, खेताला लगाउने र ट्र्याक्टरबाट खेत जोताउनेलगायत काममा करिब १० हजार रुपैयाँ खर्च हुने गरेको छ ।
२०३८ सालदेखि खेतीकिसानी गर्दै आउनुभएका डुम्रेले धान खेतीपछि सोही खेतमा विभिन्न प्रकारका हिउँदे बाली लगाउँदै आएको बताउनुभयो । धान काटिसकेपछि मकै, गहुँ, तोरी, मसुरो, तरकारी, राजमा र भटमास खेती गर्न सकिने उहाँको भनाइ छ । मौसमअनुसार एउटै खेतमा फरक–फरक बाली लगाउन सके उत्पादनसँगै आम्दानीसमेत बढाउन सकिने उहाँले बताउनुभयो ।
तर, खेतीपातीका क्रममा छाडा गाईवस्तुबाट बाली जोगाउन भने समस्या हुने गरेको डुम्रेको गुनासो छ । मेहनत र लगानी गरेर लगाएको बाली छाडा गाईवस्तुले खाइदिने तथा नोक्सान पुर्याउने गर्दा किसानलाई थप चिन्ता हुने गरेको उहाँले बताउनुभयो । बालीमा क्षति पुग्दा किसानको लगानी र मेहनत खेर जाने जोखिमसमेत रहने गरेको छ ।
धान भित्र्याउने समयसँगै किसानहरू आगामी हिउँदे बाली लगाउने तयारीमा पनि जुट्ने गरेका छन् । पाकेको धान काटेर घर भित्र्याएपछि अर्को बाली लगाउनुपर्ने भएकाले यो समय किसानका लागि निकै महत्वपूर्ण मानिन्छ । कृषि उत्पादन बढाउन आवश्यक सिँचाइ सुविधा, सहज रूपमा बिउ तथा मलको उपलब्धता, बाली संरक्षण र सरकारी सहयोग सुनिश्चित गर्न सके किसानलाई राहत पुग्ने अपेक्षा गरिएको छ ।
रूपन्देहीमा यस वर्ष ६३ हजार ५५० हेक्टर क्षेत्रफलमा धान खेती गरिएको छ । जिल्लाको कुल क्षेत्रफल एक लाख २९ हजार ६७६ हेक्टर रहेकामा ८९ हजार ३८४ हेक्टर जमिन खेतीयोग्य रहेको छ । धान उत्पादनको उच्च सम्भावना रहेको जिल्लामा अझै पनि सबै क्षेत्रमा सिँचाइ सुविधा पुग्न सकेको छैन, जसले कृषि उत्पादनमा चुनौती थपिरहेको छ ।
