नेपाल र भारतबीचको आर्थिक सहकार्यलाई थप सुदृढ बनाउँदै भविष्यलक्षित द्विपक्षीय आर्थिक साझेदारीको कार्यसूची तयार गर्ने उद्देश्यले वीरगंजमा ‘भारत–नेपाल आर्थिक सहकार्य मञ्च २०२६’ आयोजना गरिएको छ ।
नेपाल युवा उद्यमी मञ्च (NYEF) वीरगंज च्याप्टर र भारतको पीएचडी चेम्बर अफ कमर्स एन्ड इन्डस्ट्री (PHDCCI) अन्तर्गतको इन्डिया–नेपाल सेन्टरको संयुक्त आयोजनामा मंगलबार (नोभेम्बर १८) वीरगंजमा उक्त मञ्च सम्पन्न भएको हो ।
नेपालका प्रधानमन्त्री बालेन शाहको यसै महिना हुन लागेको भारत भ्रमणको पूर्वसन्ध्यामा आयोजित मञ्चलाई विशेष महत्वका साथ हेरिएको छ । प्रधानमन्त्रीको भारत भ्रमणका क्रममा भौतिक पूर्वाधार तथा कनेक्टिभिटीका क्षेत्रमा महत्वपूर्ण घोषणा हुन सक्ने अपेक्षा गरिएको छ । सम्भावित विषयमा नयाँ हवाई मार्ग तथा जनकपुर–अयोध्याबीच सीधा रेल सेवा सञ्चालनको विषयसमेत रहेको छ । त्यस्तै, भोटेकोशी बाढीपछिको पुनर्निर्माण तथा विकासमा भारतको सहयोगबारे पनि अपेक्षा गरिएको छ ।
कार्यक्रममा उद्योग वाणिज्य क्षेत्रका अगुवा, विभिन्न व्यावसायिक संघसंस्थाका पदाधिकारी, उद्योग, बैंकिङ, लजिस्टिक्स तथा आतिथ्य सत्कार क्षेत्रका प्रतिनिधि र NYEF वीरगंज च्याप्टरका सदस्यहरूको सहभागिता रहेको थियो ।
मञ्चको मुख्य उद्देश्य नेपाल–भारत व्यापारको वर्तमान अवस्था समीक्षा गर्नु, सीमापार व्यापारमा देखिएका व्यावहारिक समस्या तथा अवरोध पहिचान गर्नु र आर्थिक साझेदारीलाई प्रभावकारी बनाउन भारत सरकारबाट अपेक्षित सहयोगबारे उद्योगी तथा व्यवसायीका सुझाव संकलन गर्नु रहेको आयोजकले जनाएको छ ।
कार्यक्रमका प्रमुख अतिथि तथा मुख्य वक्ता भारतका वीरगञ्जस्थित महावाणिज्यदूत देवी सहाय मीनाले नेपाल र भारतबीच विभिन्न क्षेत्रमा भइरहेको सहकार्यसँगै द्विपक्षीय व्यापार पनि निरन्तर विस्तार भइरहेको बताउनुभयो । उहाँले दुई देशबीचको सम्बन्धलाई अझ नजिक र मजबुत बनाउनुपर्नेमा जोड दिँदै जनस्तरको सम्बन्धलाई द्विपक्षीय सहकार्यको महत्वपूर्ण आधारका रूपमा निरन्तरता दिन यस्ता संवाद कार्यक्रम नियमित आयोजना गर्नुपर्ने धारणा व्यक्त गर्नुभयो ।
कार्यक्रममा NYEF वीरगंज च्याप्टरका अध्यक्ष चन्दन सिंहले स्वागत मन्तव्य व्यक्त गर्नुभएको थियो भने सहजीकरण च्याप्टरका मोहित अग्रवालले गर्नुभएको थियो ।
त्यसैगरी, PHDCCI इन्डिया–नेपाल सेन्टरका वरिष्ठ सचिव अतुल के. ठाकुरले नेपाल र भारतबीचको आर्थिक सम्बन्ध तथा भविष्यमा सहकार्यका सम्भावनाबारे चर्चा गर्नुभयो । उहाँले आर्थिक सुधार र सुशासनको संयोजनले नेपालको अर्थतन्त्रमा रूपान्तरण ल्याउन सक्ने उल्लेख गर्दै नेपालमा सबै व्यवसायीलाई नीतिगत रूपमा समान प्रतिस्पर्धाको अवसर उपलब्ध गराउनु आवश्यक रहेको बताउनुभयो ।
कार्यक्रममा नेपाली उद्योग तथा व्यवसाय क्षेत्रका प्रतिनिधिहरूले सीमापार व्यापारका क्रममा देखिएका विभिन्न समस्या र समाधानका उपाय प्रस्तुत गरेका थिए ।
नेपाल उद्योग वाणिज्य महासंघ, मधेश प्रदेशका निवर्तमान अध्यक्ष अशोक टेमानीले सहज व्यापारका लागि सीमावर्ती क्षेत्रको व्यवस्थापन थप व्यवस्थित र प्रभावकारी बनाउनुपर्ने बताउनुभयो । सीमावर्ती अर्थतन्त्र नेपालको आर्थिक विकासको निर्णायक पक्ष भएकाले यस क्षेत्रमा नेपाल र भारतबीच थप गहिरो सहकार्य आवश्यक रहेको उहाँको भनाइ थियो ।
वीरगंज उद्योग वाणिज्य संघका वरिष्ठ उपाध्यक्ष माधव राजपालले नेपाली निर्यातमा असर पारिरहेका गैरभन्सार अवरोध तथा सीमापार अवैध आवागमनका विषय उठाउनुभयो । उहाँले अनौपचारिक व्यापारिक गतिविधिलाई समेत नियमन र व्यवस्थित गर्नुपर्ने आवश्यकता औँल्याउनुभयो ।
नेपाल औषधि उत्पादक संघ (APPON) का वरिष्ठ उपाध्यक्ष प्रभात रुंगटाले भारतबाट चिनी निर्यातमा लगाइने प्रतिबन्धजस्ता निर्णयले नेपालको औषधि उद्योगमा गम्भीर असर पार्न सक्ने बताउनुभयो । उहाँले नेपाल र भारतबीच हार्मोनाइज्ड सिस्टम (HS) कोडमा एकरूपता कायम गर्नुपर्नेमा जोड दिनुभयो ।
नेपाल उद्योग वाणिज्य महासंघ, मधेश प्रदेशका पूर्वअध्यक्ष गणेश लाठले दुई देशबीचको व्यापारिक सम्बन्ध सुदृढ बनाउन कनेक्टिभिटी, उत्पादकत्व र आपसी विश्वास महत्वपूर्ण आधार रहेको बताउनुभयो ।
NYEF वीरगञ्ज च्याप्टरका पूर्वअध्यक्ष अनुप अग्रवालले आगामी पुस्तामा लगानी गर्नुपर्ने आवश्यकता औँल्याउँदै नेपालमा गुणस्तरीय शिक्षाको अवसर विस्तार गर्न भारतका प्रतिष्ठित शैक्षिक संस्थाहरूलाई नेपालमा ल्याउनुपर्ने सुझाव दिनुभयो ।
खुला छलफल सत्रमा सहभागी उद्योगी तथा व्यवसायीहरूले सीमापार व्यापार र व्यवसाय सञ्चालनका क्रममा भोग्नुपरेका व्यावहारिक समस्या तथा चुनौतीबारे अनुभव र सुझाव प्रस्तुत गरेका थिए । उनीहरूले व्यापारिक प्रक्रियालाई सहज, पारदर्शी र प्रभावकारी बनाउन डिजिटल प्रणालीको विकास तथा व्यापारिक प्रक्रियाको डिजिटलीकरणमा जोड दिएका थिए ।
यसै क्रममा भारतको वीरगञ्जस्थित महावाणिज्य दूतावासका वाणिज्य प्रतिनिधि मनीष दुधपुरीले उद्योगी तथा व्यवसायीले उठाएका व्यापारसम्बन्धी जिज्ञासाको जवाफ दिनुभएको थियो । उहाँले नेपाल–भारत सीमाबाट हुने व्यापारलाई थप सहज बनाउन भएका नयाँ व्यवस्थाबारे समेत जानकारी गराउनुभयो ।
कार्यक्रममा उठेका विषय तथा सुझावले उद्योगी र नीतिनिर्माताबीच प्रत्यक्ष संवादको महत्वलाई पुनः स्थापित गरेको आयोजकको भनाइ छ । छलफलबाट पहिचान भएका समस्या तथा सुझावलाई व्यावहारिक परिणाममा रूपान्तरण गर्दै दुई देशबीचको आर्थिक सम्बन्धलाई थप मजबुत बनाउन मञ्च महत्वपूर्ण हुने विश्वास आयोजकले व्यक्त गरेको छ ।
नेपाल–भारतको महत्वपूर्ण व्यापारिक नाकाका रूपमा रहेको वीरगंजमा आयोजित यस पहलले अर्थतन्त्रका प्रमुख क्षेत्रमा नयाँ व्यावसायिक सहकार्यका अवसर सिर्जना गर्नुका साथै औद्योगिक तथा व्यापारिक गतिविधि प्रवर्द्धनमा समेत योगदान पुर्याउने अपेक्षा गरिएको छ ।