प्रतिनिधिसभा सदस्य निर्वाचनमा मधेश केन्द्रित राजनीतिक दलहरूले अपेक्षित सफलता हासिल गर्न नसकेपछि उनीहरू आन्तरिक समीक्षा र भावी रणनीतिबारे अन्योलमा परेका छन् ।
जनता समाजवादी पार्टी नेपाल, जनमत पार्टी, राष्ट्रिय मुक्ति पार्टी नेपाल र आम जनता पार्टी लगायत दलहरूले यस निर्वाचनमा एक सिटसमेत जित्न नसकेपछि समीक्षा प्रक्रिया सुरु गर्ने बताएका हुन् । यद्यपि, आगामी दिनमा कसरी अघि बढ्ने भन्नेबारे स्पष्ट कार्ययोजना भने सार्वजनिक हुन सकेको छैन ।
निर्वाचन परिणाम सार्वजनिक भएपछि मधेश केन्द्रित दलका शीर्ष नेताहरूले राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टी (रास्वपा) का वरिष्ठ नेता बालेन्द्र साह को विजयलाई सकारात्मक रूपमा लिएका छन् । मधेशी मूलका नेता प्रधानमन्त्री बन्ने निश्चितप्रायः भएपछि उनीहरूले त्यसलाई आफ्नै उपलब्धिजस्तै रूपमा व्याख्या गरेका छन् ।
प्रधानमन्त्रीको शपथको तयारीमा रहेका साहलाई मधेश केन्द्रित दलहरूले शुभकामना दिए पनि यस विषयमा दलभित्रै मतभेद देखिएको छ । मधेशी समुदायबाट पहिलोपटक प्रधानमन्त्री नियुक्त हुन लागेकोमा दलहरूले खुसी व्यक्त गरे पनि आन्तरिक रूपमा आलोचना समेत सामना गर्नु परेको छ। तथापि, दलहरू आगामी कार्यक्रम तय गर्ने तयारीमा जुटेका छन् ।
निर्वाचनमा मधेश प्रदेशबाट एक सिट पनि जित्न नसकेको जसपा नेपालले चैत दोस्रो साता केन्द्रीय समिति बैठकमार्फत समीक्षा गर्दै भावी कार्यक्रम तय गर्ने जनाएको छ । जसपा नेपालका नेता मनिष सुमन ले चैत १५ गते निर्वाचनको समीक्षा गरी नयाँ कार्यक्रम सार्वजनिक गरिने जानकारी दिएका छन् ।
संघीयता, गणतन्त्र, समानुपातिक र समावेशी प्रणालीको रक्षामा मधेश केन्द्रित दलहरू प्रतिबद्ध रहेको उनको भनाइ छ । निर्वाचनमा एकताबद्ध हुन नसकेको स्वीकार गर्दै उनले मधेशका साझा मुद्दामा सहकार्य गर्ने प्रतिबद्धता जनाए। विगतका कमजोरी सच्याउँदै मधेशी जनताको विश्वास पुनः कायम गर्ने प्रयास गरिने उनले बताए ।
यता, जनमत पार्टीका अध्यक्ष सीके राउत ले निर्वाचनलगत्तै सक्रिय संसदीय राजनीतिबाट सन्यास लिने घोषणा गरेका छन् । यद्यपि, उनले मधेशका मुद्दामा भने निरन्तर संघर्ष जारी राख्ने बताएका छन् । २०७५ फागुन २५ गते पृथकतावादी आन्दोलन परित्याग गरी शान्तिपूर्ण राजनीतिमा आएका राउतले २०७९ सालको निर्वाचनबाट राष्ट्रिय राजनीतिमा उल्लेखनीय उपस्थिति बनाएका थिए ।
भूमिहीन, किसान र दलितका मुद्दालाई प्राथमिकता दिँदै पार्टी विस्तार गरेका राउत यसपटक भने तराई–मधेशबाट शून्य सिटमा सीमित भए। निर्वाचन परिणामपछि उनले सक्रिय राजनीतिबाट सन्यासको घोषणा गरे पनि पार्टी नेतृत्व र भावी कार्यदिशाबारे स्पष्ट धारणा सार्वजनिक नगरेकाले कार्यकर्ताहरू अन्योलमा परेका छन् ।
जनमत पार्टीका महासचिव चन्दन सिंह ले अब बन्ने रास्वपा नेतृत्वको सरकारको कार्यसम्पादनको आधारमा समर्थन वा विरोधको रणनीति तय गरिने बताएका छन् । मधेश प्रदेशसभा सदस्य समेत रहेका सिंहले प्रदेशसभामार्फत पार्टीका एजेन्डा उठाइरहने जानकारी दिए ।
यसअघि २०७९ सालको प्रतिनिधिसभा निर्वाचनमा जसपा नेपालले १२, लोकतान्त्रिक समाजवादी पार्टी नेपालले ४ तथा जनमत पार्टीले ६ सिट जितेका थिए । फागुन २१ गतेको निर्वाचनअघि जसपा नेपाल र लोसपाबीच पार्टी एकता भएको थियो । तर, मधेशी मोर्चा बनाए पनि दलहरू एकताबद्ध रूपमा चुनावी प्रतिस्पर्धामा उत्रिन नसक्दा उपेन्द्र यादव लगायत शीर्ष नेताहरू पराजित भएका थिए ।
जसपा नेपालबाट अलग भएर अशोक राई को नेतृत्वमा बनेको दल पनि यस निर्वाचनमा सफल हुन सकेन। त्यसैगरी प्रभु साह नेतृत्वको आम जनता पार्टीले पनि कुनै सिट जित्न सकेन । अघिल्लो निर्वाचनमा उक्त पार्टीले एक सिट जितेको थियो ।
राजनीतिक विश्लेषक उमेश झाले जेन–जी पुस्ताको उदयसँगै मधेश केन्द्रित दलहरूले नयाँ मुद्दा स्थापित गर्न नसक्दा पराजय व्यहोर्नु परेको बताउँछन् । सत्ता केन्द्रित राजनीति, बारम्बार पार्टी विभाजन तथा नेतृत्वकेन्द्रित प्रवृत्तिका कारण मधेश केन्द्रित दलहरूप्रति जनविश्वास कमजोर बनेको उनको विश्लेषण छ ।
२०७९ सालको निर्वाचनपछि मधेश केन्द्रित दलहरू र नागरिक उन्मुक्ति पार्टी सरकार गठनको समीकरणमा सहभागी भएका थिए । तर सरकारमा पुगेपछि उनीहरूले कृषि, रोजगार, विभेद अन्त्य र मधेशका जनजीविकासँग प्रत्यक्ष जोडिएका मुद्दामा अपेक्षित काम गर्न नसक्दा जनआधार खस्किएको चर्चा भइरहेको छ ।
