जनकपुरधाम । जनकपुरधामसहित मधेशका विभिन्न जिल्लामा आदिदेव भगवान सूर्यको उपासना गर्दै चार दिनसम्म मनाइने चैती छठ पर्व भव्यताका साथ सम्पन्न भएको छ । आज बिहान उदाउँदो सूर्यलाई ब्रतालुले पूजासामग्री अर्घ्य अर्पण गरेसँगै विधिवत् रूपमा चैती छठ पर्व सकिएको हो ।
आजको दिनलाई पारन पनि भनिन्छ । यस दिन अघ्र्यमा चढाइएको पूजा सामग्री प्रसादको रूपमा ग्रहण तथा वितरण गर्ने परम्परा रहेको छ । मंगलबार साँझ अस्ताउँदो सूर्य अर्थात् दिनानाथलाई अर्घ्य दिइएको थियो । कात्तिकमा मनाइने परम्परागत छठ पर्वको तुलनामा चैती छठमा सहभागी भक्तजनको संख्या प्रारम्भमा कम भए पनि हाल धैरै श्रद्धालुभक्तजनले यस पर्वमा सहभागिता जनाउने गरेको देखिन्छ ।
चैती छठ पर्व चार दिनसम्म अत्यन्त नियम र निष्ठासाथ मनाइन्छ ।
- पहिलो दिन ‘नहाय–खाय’ विधिबाट आरम्भ गरिन्छ, जसमा ब्रतालुले शुद्ध स्नान गरी नित्योपचार गरेर भोजन ग्रहण गर्छन् ।
- दोस्रो दिन उपवास बसेर राति चिनी वा सख्खरमा पकाएको खिर मात्र सेवन गरी ‘खरना’ मनाइन्छ ।
- तेस्रो दिन अर्थात् षष्टि तिथिमा निराहार उपवास बसेर साँझ अस्ताउँदो सूर्यलाई जलाशय वा नदी किनारमा स्नान गरी उभिएर अर्घ्य दिइन्छ, जसलाई ‘सझुका अर्घ्य’ भनिन्छ ।
- चौथो दिन, आज, बिहान उदाउँदो सूर्यलाई अर्घ्य अर्पण गरेर पर्वको समापन गरिन्छ ।
अघ्र्यमा ठकुवा, भुसुवा, मुला, उखु, भण्टा, केरा, नरिवल लगायतका सामग्री अर्पण गरिन्छ । सूर्यको आराधना गर्ने विश्वासले ब्रतालुलाई शारीरिक र मानसिक स्वास्थ्य प्रदान गर्ने, पारिवारिक सुख–समृद्धि ल्याउने र छालाजन्य रोग नलाग्ने जनविश्वास रहेको छ ।
चैती छठ पर्व सांस्कृतिक र धार्मिक दृष्टिले मात्र नभएर सामाजिक सद्भावको पनि पर्व हो । यसमा धनी–गरीब, तराई–पहाडी सबै एकै स्थानमा उपस्थित भएर पूजा गर्ने परम्परा रहेको छ। सूर्यको आराधना र अघ्र्य दिने चलनले मानव जीवनमा धैर्य, निष्ठा र सहिष्णुता विकास गर्ने धार्मिक र सामाजिक सन्देश दिन्छ ।
यस अवसरमा नदी किनार र पोखरीमा भक्तजनहरूको भीड देखिन्थ्यो । व्रतालुहरूले आफ्नै खेतबारी वा घरमा उत्पादन भएका सामग्री अर्पण गरी सूर्यदेवप्रति कृतज्ञता प्रकट गरे । स्थानीय प्रशासन र युवा संगठनहरूले घाट वरिपरि सफाइ, सुरक्षा र सुव्यवस्थापनमा समेत सक्रियता देखाएका थिए ।
