साउन शुक्ल पूर्णिमा नजिकिँदै जाँदा मधेश प्रदेशका सहरदेखि गाउँ–टोलसम्म रक्षाबन्धनको रौनक बढ्न थालेको छ ।
दाजुभाइ तथा दिदीबहिनीबीचको प्रेम, विश्वास र आत्मीयताको प्रतीक मानिने रक्षाबन्धनको तयारीसँगै मधेशका बस्तीमा पर्वसँग सम्बन्धित गीत र धुन गुञ्जिन थालेका छन् ।
पर्व नजिकिएसँगै बजारका पान पसल, किराना पसल तथा अन्य सार्वजनिक स्थलमा रक्षाबन्धनका गीत बज्न थालेका छन् । सामान्य दिनमा विभिन्न किसिमका गीत–सङ्गीत बज्ने पसलमा समेत अहिले रक्षाबन्धनको माहोल झल्काउने गीतले प्राथमिकता पाउन थालेका छन् ।
स्थानीय एफएम रेडियोदेखि मोबाइलसम्म रक्षाबन्धनसँग सम्बन्धित गीतको माग बढेको छ । पर्वको सांस्कृतिक वातावरणलाई थप उल्लासमय बनाउन गीत–सङ्गीतले महत्वपूर्ण भूमिका खेलेको स्थानीय बताउँछन् ।
बजारमा बढ्यो राखीको कारोबार
रक्षाबन्धनको तयारीमा दिदीबहिनी तथा दाजुभाइ जुटिसकेका छन् । दिदीबहिनीहरू भाइका लागि राखी, मिठाइ तथा अन्य सामग्रीको जोहो गर्न थालेका छन् भने दाजुभाइ पनि दिदीबहिनीलाई उपहार दिने तयारीमा छन् ।
पर्व नजिकिँदै गर्दा बजारमा राखीको कारोबारसमेत बढेको व्यवसायीहरू बताउँछन् । पसलहरूमा विभिन्न रङ, आकार र डिजाइनका रेडिमेड राखी सजाइएका छन् । बालबालिकादेखि युवायुवतीसम्मलाई लक्षित गरी आकर्षक डिजाइनका राखी तथा सजावटी सामग्री बिक्रीका लागि राखिएका छन् ।
व्यवसायीका अनुसार पछिल्ला वर्षमा ग्राहकको रोजाइमा पनि परिवर्तन आएको छ । परम्परागत धागोबाट बनाइने साधारण राखीको तुलनामा विभिन्न डिजाइन, रङ र आकारका रेडिमेड राखीप्रति ग्राहकको आकर्षण बढेको छ । आधुनिक डिजाइनका राखीको माग बढेसँगै व्यवसायीले पनि नयाँ–नयाँ प्रकारका राखी बजारमा ल्याएका छन् ।
उपहारको शैली फेरियो, आत्मीयता उस्तै
रक्षाबन्धनका दिन दिदीबहिनीले भाइको हातमा राखी बाँधेर दीर्घायु, सुख, समृद्धि र सफलताको कामना गर्ने परम्परा छ । भाइले पनि दिदीबहिनीको संरक्षण, सम्मान र सुख–दुःखमा साथ दिने प्रतिबद्धता जनाउने गरिन्छ ।
राखी बाँधेपछि दाजुभाइले आफ्नो गच्छेअनुसार दिदीबहिनीलाई कोशेली तथा उपहार दिने चलन छ । मिठाइ, कपडा, नगदलगायत विभिन्न सामग्री उपहारका रूपमा दिने गरिन्छ । पछिल्लो समय उपहारको स्वरूपमा विविधता आए पनि पर्वको मूल भाव भने दाजुभाइ तथा दिदीबहिनीबीचको प्रेम र आत्मीयतामै केन्द्रित रहेको छ ।
मधेशमा रक्षाबन्धनको आफ्नै सांस्कृतिक रङ
मधेशमा रक्षाबन्धनको सामाजिक तथा सांस्कृतिक महत्व विशेष रहेको छ । विभिन्न समुदायले आ–आफ्नो परम्परा र संस्कृतिअनुसार पर्व मनाए पनि दाजुभाइ तथा दिदीबहिनीबीचको स्नेह, विश्वास र पारिवारिक सम्बन्धलाई बलियो बनाउने साझा भाव रक्षाबन्धनमा देखिन्छ ।
पर्वका लागि घरदेखि बजारसम्म तयारी सुरु भएसँगै मधेशका बस्तीमा रक्षाबन्धनका गीत गुञ्जिन थालेका छन् । यसले बजारको व्यापारिक गतिविधि मात्रै बढाएको छैन, गाउँ–टोलको वातावरणलाई समेत पर्वमय बनाएको छ ।
साउन शुक्ल पूर्णिमाका दिन मनाइने रक्षाबन्धन यस वर्ष भदौ १२ गते शुक्रबार परेको छ । पर्वको मिति नजिकिँदै जाँदा बजारमा राखी, मिठाइ तथा उपहारका सामग्रीको कारोबार थप बढ्ने व्यवसायीको अपेक्षा छ ।
आधुनिकतासँगै राखीको डिजाइन र उपहार दिने शैली परिवर्तन हुँदै गए पनि रक्षाबन्धनले बोकेको प्रेम, विश्वास र आत्मीयताको भाव भने पुस्तौँदेखि निरन्तर छ । मधेशमा गुञ्जिन थालेको रक्षाबन्धनको धुनले पुरानो सांस्कृतिक परम्परालाई नयाँ पुस्तासँग जोड्दै पर्वको रौनक थप बढाएको छ ।
