रक्षाबन्धन केवल दाजुभाइ तथा दिदीबहिनीको हातमा राखी बाँध्ने र मिठाई खुवाउने पर्व मात्र नभई प्रेम, विश्वास, आत्मीयता र जिम्मेवारीको पवित्र बन्धनलाई अझ बलियो बनाउने पर्वका रूपमा लिनुपर्ने सामाजिक अभियन्ता बिमल सर्राफले बताएका छन् ।
लायन्स क्लब इन्टरनेसनल डिस्ट्रिक्ट ३२२ ई का जोन चेयरपर्सन तथा सह–डिस्ट्रिक्ट चेयरपर्सन, भारत विकास परिषद् रक्सौलका सेवा संयोजक तथा मिडिया प्रभारी एवं सामाजिक कार्यकर्ता सर्राफले रक्षाबन्धनले दाजुभाइ तथा दिदीबहिनीबीचको सम्बन्धलाई थप आत्मीय र मजबुत बनाउने बताए ।
उनका अनुसार राखीको एउटा सानो धागोले दुई हृदयलाई प्रेम, विश्वास र आत्मीयताको सम्बन्धमा जोड्ने काम गर्छ। समय र परिस्थितिसँगै जीवनमा विभिन्न परिवर्तन आए पनि दाजुभाइ तथा दिदीबहिनीबीचको साँचो आत्मीयता र विश्वास कायम रहनुपर्ने उनको भनाइ छ ।
“रक्षाबन्धन केवल दाजुभाइको हातमा राखी बाँध्ने परम्परा मात्र होइन, यो प्रेम, विश्वास, आत्मीयता र जिम्मेवारीको पवित्र बन्धन हो,” सर्राफले भने ।
उनले आजको समयमा परिवारको आकार सानो हुँदै गएको, सम्बन्धका लागि समय कम हुँदै गएको तथा मोबाइल र सामाजिक सञ्जालले मानिसबीचको संवादको शैली परिवर्तन गरिरहेको अवस्थामा रक्षाबन्धनजस्ता पर्वको महत्व अझ बढेको बताए ।
सर्राफका अनुसार बाल्यकालका सामान्य नोकझोक, रिसराग र पुनः मिल्ने व्यवहारले दाजुभाइ तथा दिदीबहिनीको सम्बन्धलाई थप आत्मीय बनाउने गर्छ । उमेर बढ्दै जाँदा जिम्मेवारी थपिने र भौगोलिक दूरी बढे पनि एकअर्काप्रतिको प्रेम र आत्मीयता भने कमजोर हुन नहुने उनले बताए ।
रक्षाबन्धनलाई परम्परागत रूपमा भाइले बहिनीको रक्षा गर्ने पर्वका रूपमा बुझिँदै आए पनि यसको अर्थलाई अहिले फराकिलो बनाउनुपर्ने सर्राफको धारणा छ । उनका अनुसार अब रक्षाबन्धनलाई एकअर्काको भावना, सम्मान, अधिकार र सपनाको रक्षा गर्ने प्रतिबद्धताको पर्वका रूपमा पनि बुझ्न आवश्यक छ ।
“आजकी बहिनी केवल संरक्षणको अपेक्षा गर्ने व्यक्ति मात्र होइनन् । उनी परिवार र समाज निर्माणमा समान रूपमा सहभागी छन् । त्यसैले भाइको दायित्व बहिनीको रक्षा गर्नुमा मात्र सीमित हुनु हुँदैन, उनका सपना, सम्मान र स्वतन्त्र पहिचानको पनि सम्मान गर्नुपर्छ,” उनले भने ।
उनले सम्बन्ध महँगा उपहारले भन्दा समय, सम्मान र आत्मीय व्यवहारले बलियो हुने बताए । व्यस्त जीवनशैलीका बीच एउटा फोन, भेटघाट वा केही समय सँगै बसेर गरिएको आत्मीय संवादले पनि सम्बन्धमा ठूलो महत्व राख्ने उनको भनाइ छ ।
स्वार्थ, व्यस्तता र बदलिँदो जीवनशैलीका कारण मानिसबीचको दूरी बढ्दै गएको अवस्थामा रक्षाबन्धनजस्ता सांस्कृतिक पर्वले परिवार, संस्कार र सम्बन्धसँग पुनः जोडिन प्रेरित गर्ने सर्राफले बताए ।
उनका अनुसार राखीको धागोले दाजुभाइ तथा दिदीबहिनीबीचको सम्बन्धलाई मात्र होइन, एकअर्काको सुख–दुःखमा साथ दिने प्रतिबद्धतालाई समेत प्रतिनिधित्व गर्छ। जीवनमा जस्तोसुकै परिस्थिति आए पनि एकअर्काको साथ, सम्मान र विश्वास कायम राख्नु नै रक्षाबन्धनको वास्तविक सन्देश भएको उनले बताए ।
“रक्षाबन्धन धागोको मात्र होइन, हृदयको पर्व हो। यसले प्रेमलाई विश्वासमा, विश्वासलाई जिम्मेवारीमा र जिम्मेवारीलाई जीवनभर कायम रहने सम्बन्धमा रूपान्तरण गर्ने अवसर दिन्छ,” सर्राफले भने ।
उनले यस वर्षको रक्षाबन्धनमा परम्परा पूरा गर्ने मात्र नभई दाजुभाइ तथा दिदीबहिनीबीचको सम्बन्धलाई अझ बलियो बनाउने संकल्प गर्न आग्रह गरे । एकअर्काको सुखमा खुसी हुने, दुःखमा साथ दिने, सपनाको सम्मान गर्ने र हरेक परिस्थितिमा विश्वास कायम राख्ने संस्कार विकास गर्नुपर्ने उनको भनाइ छ ।
समय र परिस्थिति परिवर्तन भए पनि दाजुभाइ तथा दिदीबहिनीबीचको साँचो प्रेम, सम्मान र विश्वास जीवनभर कायम रहनुपर्ने सन्देश रक्षाबन्धनले दिने सर्राफले बताए ।
