काठमाडौं । नेपालीहरूको प्रमुख चाड बडादसैँमा खानपान, पारिवारिक भेटघाट र लामो यात्राको व्यस्तताबीच स्वास्थ्यमा लापरबाही गर्ने जोखिम बढ्न सक्छ । टाउको दुख्ने, ज्वरो आउने, रुघाखोकी लाग्ने वा अपच हुनेबित्तिकै चिकित्सकीय सल्लाहबिना औषधि सेवन गर्ने बानीले स्वास्थ्यमा गम्भीर असर पार्न सक्छ ।
पुरानो औषधि आफैँ प्रयोग गर्ने, अरूलाई सिफारिस गरिएको औषधि खाने तथा औषधिको मात्रा र अवधि आफूखुसी परिवर्तन गर्ने प्रवृत्ति जोखिमपूर्ण मानिन्छ । विश्व स्वास्थ्य संगठन (डब्लुएचओ) ले पनि औषधिको अनुचित प्रयोगलाई जनस्वास्थ्यको महत्त्वपूर्ण चुनौतीका रूपमा लिएको छ ।
दुखाइ र ज्वरोमा जथाभावी औषधि सेवन जोखिमपूर्ण
दसैँका बेला लामो यात्रा, थकान, अनिद्रा र खानपानको असन्तुलनका कारण टाउको दुख्ने, शरीर दुख्ने वा ज्वरो आउने समस्या देखिन सक्छ। तर, लक्षणको कारण नबुझी औषधि सेवन गर्नु उचित हुँदैन ।
प्यारासिटामोल निर्धारित मात्राभन्दा बढी सेवन गर्दा कलेजोमा गम्भीर क्षति पुग्न सक्छ । रुघाखोकीका लागि प्रयोग हुने कतिपय मिश्रित औषधिमा पनि प्यारासिटामोल हुने भएकाले फरक–फरक औषधि सेवन गर्दा एउटै तत्वको मात्रा बढी हुन सक्छ ।
त्यस्तै, आइबुप्रोफेन र डाइक्लोफेनाकजस्ता दुखाइ कम गर्ने औषधि जथाभावी प्रयोग गर्दा पेटमा घाउ, रक्तस्राव तथा मिर्गौलामा असर पर्न सक्छ। विशेषगरी वृद्धवृद्धा, मुटु तथा मिर्गौलासम्बन्धी समस्या भएका व्यक्ति र नियमित औषधि सेवन गरिरहेकाले थप सावधानी अपनाउनुपर्छ ।
एन्टिबायोटिकको दुरुपयोगले उपचार कठिन बनाउन सक्छ
रुघाखोकी, घाँटी दुख्ने वा ज्वरो आउनेबित्तिकै एन्टिबायोटिक सेवन गर्ने बानीले जनस्वास्थ्यमा जोखिम बढाउन सक्छ । धेरैजसो रुघाखोकी भाइरसका कारण हुने भएकाले एन्टिबायोटिकले त्यस्ता संक्रमण निको पार्दैन ।
आवश्यकताबिना एन्टिबायोटिक सेवन गर्दा एलर्जी, पखाला तथा अन्य प्रतिकूल असर देखिन सक्छन् । यसको अनुचित प्रयोगले एन्टिमाइक्रोबियल रेजिस्टेन्स अर्थात् जीवाणुमा औषधिप्रतिको प्रतिरोध क्षमता बढ्ने समस्या निम्त्याउन सक्छ। यस्तो अवस्थामा संक्रमणको उपचार कठिन बन्न सक्छ ।
त्यसैले चिकित्सकीय सल्लाहबिना एन्टिबायोटिक सेवन गर्ने, पुरानो बाँकी औषधि प्रयोग गर्ने वा अरूलाई दिइएको औषधि खाने कामबाट बच्नुपर्छ। चिकित्सकले दिएको औषधि निर्धारित मात्रा र अवधिअनुसार सेवन गर्नुपर्छ ।
दीर्घरोगका बिरामीले नियमित औषधि छुटाउनु हुँदैन
दसैँमा घर जाने, आफन्तकहाँ बस्ने वा लामो दूरीको यात्रा गर्ने क्रममा उच्च रक्तचाप, मधुमेह, मुटुरोग र दमलगायत दीर्घरोगका बिरामीले नियमित औषधि सेवन गर्न बिर्सन सक्छन् । चाडपर्वका कारण खानपान र दैनिक दिनचर्या परिवर्तन हुँदा पनि औषधि सेवनमा अनियमितता हुन सक्छ ।
दीर्घरोग नियन्त्रणका लागि प्रयोग गरिने औषधि आफूलाई ठीक लागेको आधारमा रोक्नु जोखिमपूर्ण हुन्छ । विशेषगरी इन्सुलिन, छारे रोग नियन्त्रण गर्ने औषधि, रगत पातलो बनाउने औषधि तथा स्टेरोइड प्रयोग गर्ने व्यक्तिले चिकित्सकीय निर्देशन पालना गर्नुपर्छ ।
यात्रामा निस्कनुअघि आवश्यक औषधि पर्याप्त मात्रामा साथमा राख्ने, सेवन गर्ने समय टिपोट गर्ने र नियमित समयमा औषधि खाने व्यवस्था मिलाउनुपर्छ । औषधि छुटेमा दोब्बर मात्रा सेवन गरेर पूर्ति गर्ने निर्णय आफैँ गर्नु हुँदैन ।
दसैँको रमझममा स्वास्थ्यलाई बेवास्ता नगर्न, औषधि सुरक्षित रूपमा प्रयोग गर्न र कुनै समस्या देखिएमा स्वास्थ्यकर्मीको परामर्श लिन आवश्यक छ ।
-Recovered@1x_1-1792306880.jpg){kind=logo}
-Recovered@1x_1-1792308710.jpg){kind=logo}
