नेपालीहरूको दोस्रो ठूलो चाड तिहारअन्तर्गत आज गाई तिहार श्रद्धा र भक्तिभावका साथ मनाइँदै छ । हिन्दू धर्मावलम्बीहरूले गाईलाई माता लक्ष्मीको प्रतीक तथा पवित्र जनावरका रूपमा मान्दै फूलमाला, टीका र मिठा परिकार खुवाएर पूजा गर्ने परम्परा रहेको छ ।
धार्मिक मान्यताअनुसार गाईमा सम्पूर्ण देवीदेवताको वास हुने विश्वास गरिन्छ। गाईलाई लक्ष्मीको प्रतीकका रूपमा समेत लिइने भएकाले तिहारको अवसरमा गाईको पूजा गर्दा घरपरिवारमा सुख, शान्ति र समृद्धि प्राप्त हुने धार्मिक विश्वास छ ।
गाई तिहारका अवसरमा बिहानैदेखि घरआँगन तथा गोठमा रहेका गाईलाई नुहाइदिने, निधारमा टीका लगाउने र फूलमाला पहिर्याएर पूजा गर्ने गरिन्छ । गाईलाई मिठा खानेकुरा, रोटी, फलफूल तथा अन्य परिकार खुवाएर श्रद्धा प्रकट गरिन्छ ।
हिन्दू धर्म र संस्कृतिमा गाईको विशेष महत्व रहेको छ । गाईबाट प्राप्त हुने दूध, दही, घ्यू, गोबर र गहुँतलाई धार्मिक तथा सांस्कृतिक कार्यमा प्रयोग गरिन्छ। नेपाली समाजमा गाईलाई धार्मिक आस्थासँगै कृषि तथा ग्रामीण जीवनको महत्वपूर्ण आधारका रूपमा समेत लिइन्छ ।
धार्मिक परम्पराअनुसार गाईको पूजा गरे धनधान्य, सुख र समृद्धि प्राप्त हुने विश्वासका साथ भक्तजनहरूले श्रद्धापूर्वक आराधना गर्ने गर्छन् । विशेषगरी तिहारको अवसरमा गाईप्रति सम्मान र कृतज्ञता व्यक्त गर्ने चलन रहिआएको छ ।
यसैबीच, आज साँझ घरघरमा माता लक्ष्मीको पूजा–आराधना गरी दीप प्रज्वलन गर्ने परम्परासमेत रहेको छ। घर, पसल तथा व्यापारिक प्रतिष्ठानलाई सफा गरी झिलिमिली बत्तीले सजाउने र माता लक्ष्मीको स्वागत गर्ने तयारी गरिएको छ ।
गाई तिहारले धार्मिक आस्था, प्रकृतिप्रतिको सम्मान, पशुपक्षी संरक्षण र नेपाली मौलिक संस्कृतिको महत्वलाई उजागर गर्ने विश्वास गरिन्छ ।
