काठमाडौं । नेपालीहरूको दोस्रो ठूलो पर्व तिहार भेटघाट, खानपिन र मनोरञ्जनको पर्व हो । वर्षभरि आ–आफ्नो काममा व्यस्त रहने परिवारका सदस्य तथा आफन्तजन चाडपर्वका बेला एकै ठाउँमा भेला भएर खुसी साटासाट गर्ने गर्छन् । यही अवसरमा गाउँघरदेखि सहरसम्म तास खेल्ने चलन पनि नेपाली समाजमा पुरानै छ ।
विशेषगरी दशैं र तिहारमा आफन्त तथा साथीभाइसँग भेला भएर तास खेल्ने परम्परा अझ बढी देखिन्छ । गाउँघरका आँगन, बरन्डा र चौतारीमा तास खेलेर समय बिताउने चलन धेरैका लागि मनोरञ्जनको माध्यम बनेको छ । तर, पछिल्लो समय मनोरञ्जनका रूपमा खेलिने तास रकमको हारजितसँग जोडिँदा जुवाको विषयसमेत बन्ने गरेको छ ।
भन्सार विभागको तथ्यांकअनुसार चालु आर्थिक वर्ष २०८३/८४ को पहिलो तीन महिना अर्थात् साउनदेखि असोजसम्म नेपालमा ७ करोड ७ लाख ७४ हजार रुपैयाँ बराबरको तास आयात भएको छ । तीन महिनामै करोडौँ रुपैयाँको तास आयात हुनुले नेपालमा यसको बजार उल्लेख्य रहेको देखाउँछ ।
तिहारसँगै बढ्छ तासको रौनक
तिहारमा भाइटीका लगाउने, आशीर्वाद लिने र आफन्तसँग भेटघाट गर्ने परम्परासँगै फुर्सदको समय तास खेलेर बिताउने चलन पनि धेरै नेपाली परिवारमा छ । लामो समयपछि गाउँघरमा भेला भएका आफन्त तथा साथीभाइबीच तास खेल्नु रमाइलो गर्ने एउटा माध्यम बनेको छ ।
कतिपयका लागि तास खेल्नु सामान्य मनोरञ्जन र आपसी आत्मीयता बढाउने माध्यम मात्र हो । तर, रकम राखेर खेल्ने प्रवृत्तिले यसलाई जुवासँग जोड्ने गरेको छ । सामान्य मनोरञ्जनका लागि सुरु भएको खेल रकमको हारजितमा केन्द्रित हुँदा आर्थिक क्षति र पारिवारिक तथा सामाजिक समस्यासमेत निम्तिन सक्छ ।
अमेरिका, जापान, चीन र भारतबाट आयात
भन्सार विभागका अनुसार नेपालमा अमेरिका, जापान, चीन र भारतलगायतका मुलुकबाट तास आयात हुने गरेको छ । विभिन्न देशबाट ठूलो परिमाणमा तास आयात हुनुले नेपालमा यसको छुट्टै बजार रहेको संकेत गर्छ ।
यद्यपि, आयातको कुल मूल्यले तासको वास्तविक खपत कति छ र कति तास मनोरञ्जन वा जुवाका लागि प्रयोग हुन्छ भन्ने स्पष्ट पार्दैन । त्यसैले तासको आयातलाई जुवाको कारोबारसँग सीधै जोड्न मिल्दैन ।
चाडपर्वको रमाइलोसँग जोडिएको तास खेल्ने परम्परा एकातिर सामाजिक भेटघाट र मनोरञ्जनको माध्यम बनेको छ भने अर्कोतिर रकमको हारजितसँग जोडिँदा सामाजिक विकृतिको जोखिमसमेत बढाएको छ । यसले तासको प्रयोगलाई मनोरञ्जनमै सीमित राख्नुपर्ने आवश्यकतालाई समेत उजागर गरेको छ ।
