जापानको क्योटोस्थित क्योटो कम्प्युटर गाकुइन (KCG) मा सूचना प्रविधि (आईटी) अध्ययनरत रौतहटको यमुनामाई गाउँपालिका–१ निवासी राजु महतोले नेपालको पहिलो दुई कृत्रिम बौद्धिकता (एआई) आधारित मोबाइल एप विकास गरेका छन् ।
उनले कुनै टिम वा एजेन्सीको सहयोगबिना एक्लै EduPath AI र Thagi Satark नामक एप निर्माण गरेका हुन् । दुवै एप एन्ड्रोइड, वेब तथा विन्डोज प्लेटफर्ममा उपलब्ध छन् । यी एप नेपाली भाषामा निर्माण गरिएका छन् भने पूर्ण रूपमा निःशुल्क तथा अफलाइन रूपमा प्रयोग गर्न सकिने बताइएको छ ।
वैदेशिक अध्ययन गर्न चाहने नेपाली विद्यार्थीलाई लक्षित गरी निर्माण गरिएको EduPath AI लाई नेपालको पहिलो एआई –सञ्चालित अध्ययन सहायक एपका रूपमा प्रस्तुत गरिएको छ । एपमा १.७ मिलियनभन्दा बढी शब्दको प्रमाणित अफलाइन सामग्री समावेश गरिएको छ । यसमा ५० भन्दा बढी देशको अध्ययन निर्देशिका, गुगल जेमिनी एआईमा आधारित एआई काउन्सेलर, नेपाल सरकारका २० वटा वास्तविक जागिरसम्बन्धी जानकारी, IELTS, JLPT, PTE, TOEFL तथा TOPIK लगायत अन्तर्राष्ट्रिय परीक्षाको तयारी सामग्री, विभिन्न देशका विश्वविद्यालयहरूको विवरण, ४५ भन्दा बढी नेपाली समाचार स्रोत, छात्रवृत्ति मार्गदर्शन तथा निःशुल्क पुस्तक संग्रह समावेश गरिएको छ ।
एपबारे महतोले भने, “धेरै नेपाली युवासँग सपना भए पनि सही जानकारी र मार्गदर्शनको अभावमा अवसर गुमाउने गरेका छन् । EduPath AI त्यही खाडल पुर्ने उद्देश्यले निर्माण गरिएको हो ।”
त्यसैगरी, Thagi Satark लाई नेपालको पहिलो पूर्ण अफलाइन एआई–सञ्चालित ठगी सचेतना एपका रूपमा विकास गरिएको छ । एपले डिजिटल तथा परम्परागत ठगीबारे नागरिकलाई सचेत गराउँदै सुरक्षित रहन सहयोग गर्ने उद्देश्य राखेको छ । एपमा १०० प्रतिशत अफलाइन एआई ठगी जाँच प्रणाली, नेपालमा प्रचलित ३० भन्दा बढी प्रकारका ठगीसम्बन्धी जानकारी, ७७ जिल्लाको पहुँच, कानुनी सन्दर्भसहितको मार्गदर्शन, ३० भन्दा बढी आपतकालीन हेल्पलाइन नम्बर, ठगी रिपोर्टिङ प्रणाली तथा वास्तविक समयको अलर्ट सुविधा समावेश गरिएको छ ।
“डिजिटल ठगी दिनप्रतिदिन बढ्दो छ । Thagi Satark मार्फत सुरक्षा सम्बन्धी ज्ञान सबैको पहुँचमा पुर्याउने प्रयास गरेको छु,” महतोले बताए । दुवै एप पूर्ण रूपमा निःशुल्क उपलब्ध गराइएको महतोले जानकारी दिएका छन् । उनका अनुसार एपमा कुनै विज्ञापन, इन–एप खरिद वा लुकेका शुल्क राखिएको छैन । “मेरो उद्देश्य नाफा कमाउनु होइन, नेपाली युवा तथा नागरिकलाई सही जानकारी र सुरक्षा उपलब्ध गराउनु हो,” उनले भने, रौतहटका महतो हाल जापानमा आईटी अध्ययन गर्दै एकल एप डेभलपरका रूपमा परिचित बन्दै गएका छन् । उनले पूर्वप्रधानमन्त्री माधवकुमार नेपाल र पूर्वमन्त्री भरतप्रसाद शाहका आधिकारिक वेबसाइटसमेत निर्माण गरिसकेका छन् । साथै हिमालयन पब्लिक स्कुल, एसएफएसीएल जेठाराहिया सहकारीसहित दर्जनौं संस्था तथा व्यक्तिका वेबसाइट विकासमा समेत उनको योगदान रहेको छ ।
विद्यालय जीवनदेखि नै अतिरिक्त क्रियाकलापमा सक्रिय महतो ३२ वटा क्विज प्रतियोगितामा प्रथम स्थान हासिल गरिसकेका छन् । काठमाडौंदेखि विराटनगरसम्म सञ्चालन भएका विभिन्न राष्ट्रियस्तरका प्रतियोगितामा उनी विजेता बनेका थिए । साथै उनी लगातार चार वर्ष विद्यालय तथा कलेजस्तरीय चेस च्याम्पियनसमेत रहेका थिए ।
