जानकी मन्दिरलाई युनेस्कोको विश्व सांस्कृतिक सम्पदा सूचीमा सूचीकृत गराउने तयारीसँगै मन्दिरआसपासका ऐतिहासिक तथा धार्मिक सम्पदाको पहिचान, अभिलेखीकरण र संरक्षणलाई व्यवस्थित बनाउने पहल थालिएको छ ।
नेपाल सरकारले गत भदौ १३ गते बसेको मन्त्रीपरिषद् बैठकबाट जानकी मन्दिरसहितको क्षेत्रलाई सरकारले संरक्षित स्मारक क्षेत्र घोषणा गरेपछि त्यसको प्रभावकारी कार्यान्वयनलाई प्राथमिकतामा राख्दै विश्वसम्पदा सूचीमा सूचीकृत गराउने प्रक्रिया अघि बढाउन लागिएको हो । बुधबार जनकपुरधाम उपमहानगरपालिकाले बोलाएको बैठकमा सरोकारवालाले मन्दिरसहितको क्षेत्रलाई संरक्षित स्मारक क्षेत्रका रूपमा प्रभावकारी बनाउन बताउँदै जानकी मन्दिरको ऐतिहासिक तथा धार्मिक पहिचानलाई थप स्थापित गर्दै संरक्षण, संवर्धन र विश्वसम्पदा सूचीमा सूचीकृत गर्ने प्रक्रियालाई अघि बढाउने विषयमा आवश्यक पहल गर्ने निर्णय गरेको छ । छलफलमा जनकपुरधाम उपमहानगरपालिकाका नगरप्रमुख मनोजकुमार साहले जानकी मन्दिरलाई विश्वसम्पदा सूचीमा समावेश गराउन आवश्यक प्रव्रिmया अघि बढाउने उद्देश्यले प्रारम्भिक प्रतिवेदन तयार गरिएको बताउनुभयो । प्रतिवेदनमाथि स्थानीय समाजका अगुवा, विज्ञ तथा सरोकारवालासँग सुझाव लिएर अन्तिम रूप दिने तयारी भइरहेको उहाँले जानकारी दिनुभयो ।
उहाँका अनुसार अन्तिम प्रतिवेदन तयार भएपछि आवश्यक प्रक्रियाका लागि युनेस्कोमा पेस गर्ने योजनासहित प्रतिवेदन तयार पार्न नगरप्रमुखको संयोजकत्वमा समिति गठन गरिएको छ । समितिमा सङ्घ सरकारका सहसचिव, प्रदेश मन्त्रालयका सचिव, उपप्रमुख, प्रमुख जिल्ला अधिकारी, बृहत्तर जनकपुर क्षेत्र विकास परिषद्का प्रतिनिधि तथा सम्बन्धित वडाका अध्यक्ष रहेका छन् ।”
जानकी मन्दिरलाई विश्वसम्पदामा लैजाने अभियानमा समेत लागेका डा। रामबाबु ढकालले संरक्षित क्षेत्रको चार किल्लाभित्र रहेका मठमन्दिर, पोखरी, सरोवरलगायत ऐतिहासिक तथा पुराताìिवक महìवका स्थलको सर्वेक्षण गर्नुपर्ने बताउनुभयो । उहाँले संरक्षण क्षेत्र घोषणा गर्नु प्रारम्भिक कदम मात्र भएकाले क्षेत्रभित्र रहेका सम्पदाको अवस्था पहिचान गरी अभिलेखीकरण, संरक्षण र व्यवस्थापनको कामलाई एकीकृत रूपमा अघि बढाउन आवश्यक रहेको औँल्याउनुभयो ।
छलफलमा मन्दिरको निर्माण शैली, ऐतिहासिक पृष्ठभूमि, धार्मिक परम्परा तथा जनकपुरधामसँग जोडिएको सांस्कृतिक पक्षलाई व्यवस्थित रूपमा अभिलेखमा समेट्नुपर्ने विषय समेत उठाइएको थियो । साथै ‘रामजानकी मन्दिर’ को नाम संशोधन गरी ‘जानकी मन्दिर’ कायम गरेर सम्बन्धित निकायमा पठाउने निर्णयसमेत सो बैठकमा गरिएको थियो ।
छलफलमा धनुषाका प्रमुख जिल्ला अधिकारी प्रेमप्रसाद लुइटेल, जानकी मन्दिरका उत्तराधिकारी महन्त रामरोशन दास वैष्णव, राम मन्दिरका महन्त राम गिरी, सम्बन्धित वडामा अध्यक्ष तथा स्थानीय सरोकारवालासमेतको सहभागिता रहेको थियो ।
