रुसको साइबेरियास्थित इरकुत्स्क एन्टी–प्लेग अनुसन्धान संस्थानकी एक महिला प्रयोगशाला कर्मचारीको गम्भीर निमोनियापछि मृत्यु भएपछि न्युमोनिक प्लेगको आशंकाले चर्चा पाएको छ। घटनापछि उनको सम्पर्कमा आएका करिब २०० जनालाई चिकित्सकीय निगरानीमा राखिएको छ ।
यद्यपि, रुसी स्वास्थ्य अधिकारीहरूले ती महिलाको मृत्यु न्युमोनिक प्लेगकै कारण भएको पुष्टि गरेका छैनन्। रुसको रोस्पोत्रेबनादजोरले उनको मृत्यु ‘अज्ञात कारणको निमोनिया’बाट भएको जनाएको छ। संस्थानमा कामसँग सम्बन्धित कुनै रोगजनक फेला परेको पुष्टि पनि अधिकारीहरूले गरेका छैनन् ।
घटनापछि सामाजिक सञ्जाल तथा केही सञ्चारमाध्यममा प्रयोगशालामा प्लेगको जीवाणु भएको टेस्ट ट्युब फुटेर संक्रमण फैलिएको दाबीसमेत गरिएको छ। तर उक्त दाबीको स्वतन्त्र पुष्टि भइसकेको छैन। त्यसैले हालको अवस्थालाई रुसमा प्लेग फैलिएको भन्दा न्युमोनिक प्लेगको सम्भावित घटनाबारे अनुसन्धान भइरहेको अवस्थाका रूपमा बुझ्नु उपयुक्त देखिन्छ ।
न्युमोनिक प्लेग के हो?
न्युमोनिक प्लेग Yersinia pestis नामक ब्याक्टेरियाबाट हुने गम्भीर संक्रामक रोग हो। प्लेगका ब्युबोनिक, सेप्टिसेमिक र न्युमोनिक गरी मुख्य तीन प्रकार हुन्छन्। न्युमोनिक प्लेगले फोक्सोलाई असर गर्छ र संक्रमित व्यक्तिको श्वासप्रश्वासबाट निस्कने कणमार्फत अर्को व्यक्तिमा सर्न सक्छ।
यसका प्रमुख लक्षणमा अचानक ज्वरो आउने, टाउको दुख्ने, कमजोरी, सास फेर्न कठिनाइ, छाती दुख्ने तथा खोकी लाग्ने जस्ता समस्या देखिन सक्छन्। उपचारमा ढिलाइ भए यो रोग घातक हुन सक्छ। तर समयमै पहिचान गरी उपयुक्त एन्टिबायोटिक उपचार पाएमा निको पार्न सकिन्छ ।
के यो कोभिड–१९ जस्तै फैलिन सक्छ?
न्युमोनिक प्लेग मानिसबाट मानिसमा सर्न सक्छ। तर यसलाई कोभिड–१९ जस्तै सजिलै र व्यापक रूपमा फैलिने रोगका रूपमा तुलना गर्नु उचित हुँदैन ।
न्युमोनिक प्लेग मुख्यतः संक्रमित बिरामीसँग नजिकको सम्पर्क हुँदा श्वासप्रश्वासबाट निस्कने संक्रमित कणमार्फत सर्ने गर्छ। त्यसैले संक्रमित व्यक्तिसँग प्रत्यक्ष तथा नजिकको सम्पर्क भएका व्यक्तिको निगरानी र संक्रमण नियन्त्रण महत्वपूर्ण हुन्छ ।
रुसमा हालसम्म प्लेग संक्रमण पुष्टि नभएको अवस्थामा यस घटनालाई लिएर विश्वव्यापी महामारीको जोखिम रहेको निष्कर्ष निकाल्ने आधार देखिँदैन। तर यदि मृतकको वास्तविक कारण न्युमोनिक प्लेग भएको पुष्टि भयो भने उनको सम्पर्कमा रहेका व्यक्तिमा संक्रमण सरेको छ कि छैन भन्ने विषय महत्वपूर्ण हुनेछ ।
अहिलेको मुख्य प्रश्न
रुसको घटनामा सबैभन्दा पहिले मृतकको मृत्युको वास्तविक कारण पुष्टि हुन आवश्यक छ। त्यसपछि मात्रै संक्रमणको स्रोत, सम्पर्कमा आएका व्यक्तिहरू र सम्भावित संक्रमण श्रृंखलाबारे स्पष्ट हुन सक्छ ।
त्यसैले अहिले सतर्कता आवश्यक भए पनि आतंकित हुनुपर्ने अवस्था पुष्टि भइसकेको छैन। आगामी परीक्षण र निगरानीको परिणामले यो घटना स्थानीय प्रयोगशालासम्बन्धी घटना हो वा थप संक्रमणको जोखिम छ भन्ने निर्धारण गर्नेछ ।
