भारत–नेपाल सीमामा तस्करी नियन्त्रण गर्ने जिम्मेवारी पाएको सशस्त्र सीमा बल एसएसबी का पूर्व असिस्टेन्ट कमान्डेन्ट अमित कुमारमाथि नै तस्करलाई सघाएर घुस लिएको आरोप लागेको छ ।
भारतको केन्द्रीय अन्वेषण ब्युरो (सीबीआई) ले उनीविरुद्ध भ्रष्टाचारको मुद्दामा प्राथमिकी दर्ता गर्दै अनुसन्धान अघि बढाएको छ । भारतीय सञ्चारमाध्यमका अनुसार अमित कुमारले सीमापार तस्करीमा संलग्न व्यक्तिहरूसँग मिलेमतो गरी उनीहरूलाई सीमा पार गर्न सहज बनाइदिएबापत आर्थिक लाभ लिएको आरोप छ । यस प्रकरणले भारत–नेपाल सीमामा तस्करी नियन्त्रणका लागि खटिएका सुरक्षाकर्मीको भूमिका र उनीहरूमाथिको निगरानीलाई पुनः चर्चामा ल्याएको छ ।
सीबीआईका अनुसार कुमार सन् २०२३ देखि जनवरी २०२६ सम्म बिहारको सीतामढीस्थित एसएसबीको २०औँ वाहिनीमा कार्यरत थिए। सोही अवधिमा उनले आफ्नो पद र जिम्मेवारीको दुरुपयोग गरी सीमावर्ती क्षेत्रमा सक्रिय तस्करहरूसँग सम्बन्ध स्थापित गरेको आरोप अनुसन्धानको दायरामा आएको हो।
अनुसन्धानमा रक्सौल तथा आसपासका सीमावर्ती क्षेत्रमा कारोबार गर्ने तस्करहरूसँग उनको कथित साँठगाँठबारे पनि छानबिन भइरहेको जनाइएको छ। यद्यपि, आरोपको अन्तिम पुष्टि अनुसन्धान र कानुनी प्रक्रियाबाट हुन बाँकी छ।
सीमाको सुरक्षामै खटिएका अधिकारीमाथि प्रश्न
भारत–नेपाल सीमामा अवैध सामानको ओसारपसार, तस्करी तथा गैरकानुनी गतिविधि नियन्त्रण गर्नु एसएसबीको महत्त्वपूर्ण जिम्मेवारी हो । सीमामा हुने गतिविधिमाथि निगरानी राख्ने र अवैध कारोबार रोक्ने दायित्व बोकेको निकायका पूर्व अधिकारीमाथि नै तस्करलाई सहयोग गरेको आरोप लाग्नुले सुरक्षा संयन्त्रभित्रको निगरानी प्रणालीमाथि प्रश्न उठाएको छ ।
नेपालसँग जोडिएका बिहारका रक्सौल र सीतामढीलगायतका सीमावर्ती क्षेत्रमा अवैध कारोबार नियन्त्रण गर्न सुरक्षा निकायबीच समन्वय र प्रभावकारी निगरानी आवश्यक मानिन्छ। खुला सीमाका कारण हुने आवतजावतको व्यवस्थापनसँगै तस्करी नियन्त्रण गर्नु दुवै देशका लागि चुनौतीपूर्ण रहँदै आएको छ।
यस्तो अवस्थामा सीमामा खटिने सुरक्षाकर्मीको कार्यसम्पादन, आर्थिक गतिविधि र सम्भावित मिलेमतोमाथि निष्पक्ष छानबिन हुनु आवश्यक हुन्छ। सुरक्षाकर्मी नै अवैध कारोबारमा संलग्न भएको पुष्टि भएमा त्यसले सीमा सुरक्षा व्यवस्थाको विश्वसनीयतामाथि गम्भीर असर पार्न सक्छ।
सीमा सुरक्षासँग जोडिएको यस प्रकरणमा सीबीआईको अनुसन्धानले आरोपको वास्तविकता र सम्भावित संलग्नताबारे थप तथ्य बाहिर ल्याउने अपेक्षा गरिएको छ।
