सप्तरीको सुरुङ्गा नगरपालिका र बलान–बिहुल गाउँपालिकाका विभिन्न बस्तीमा पछिल्लो दस दिनदेखि जङ्गली हात्तीको भयका कारण स्थानीयवासी रातभर जाग्राम बस्न थालेका छन् । दुई दर्जन भन्दा बढी हात्तीले स्थानीयबासीको बालीमा क्षति पुर्याएपछि स्थानीयवासी रातभर जाग्राम बस्न बाध्य भएका हुन् ।
हात्तीको समूहले बस्ती आसपासका खेतबारीमा लगाइएको आलु खेतीमा क्षति गरेको स्थानीय वीरेन्द्र चौधरीले बताउनुभयो । हात्तीको समूह दिनभर जङ्गल तथा खोला आसपास लुक्ने र रात परेपछि बस्ती तथा खेतबारीमा प्रवेश गर्ने उहाँको भनाइ छ ।
उहाँका अनुसार बिरनगर, बसनपटि, पोखरिया, हरिपुर, गोठटोल, कुशहा र प्रमाणपुरलगायतका बस्ती आसपास हात्तीको समूह देखिने गरेको छ । बिरगना खोला र सुरुङ्गा नदीबिचको क्षेत्र तथा बलान खोलाको आसपासमा समेत हात्तीको समूह घुमफिर गरिरहेकोका छन् ।
हात्तीको समूह जुनसुकै बेला घरआँगनमै प्रवेश गर्न सक्ने डरले स्थानीयवासी रातभर जाग्राम बस्नुपरेको अवकाश प्राप्त शिक्षक बेचन चौधरीले बताउनुभयो । उहाँका अनुसार हात्तीको डरले गाउँलेहरू एक ठाउँमा भेला भएर आगो बालेर रात काट्ने गरेका छन् । हात्तीको आक्रमणबाट ज्यानै जान सक्ने जोखिम रहेकाले घरमा एक्लै बस्नसमेत डर लाग्ने गरेको उहाँले बताउनुभयो ।
उहाँले भन्नुभयो, “राति हात्ती आउने डरले निदाउन सकिएको छैन । गाउँलेहरू भेला भएर रातभर जाग्राम बस्छौँ । हात्तीको डरले घरबाहिर निस्कनसमेत कठिन हुन्छ ।”
स्थानीय रामनाथ साहका अनुसार हात्तीको समूहले बस्ती आसपासका खेतीबालीमा क्षति पु¥याएका छन् ।
यसैबिच जङ्गली हात्तीबाट उत्पन्न जोखिम न्यूनीकरण तथा स्थानीयवासीको जनधनको सुरक्षा सुनिश्चित गर्ने उद्देश्यले नगरप्रमुख गीता चौधरीको उपस्थितिमा नेपाल प्रहरी, सशस्त्र प्रहरी बल, वन डिभिजन कार्यालयका प्रतिनिधि तथा हरिपुरका युवासहितको आपत्कालीन बैठक बसेको छ ।
बैठकमा हात्ती नियन्त्रण तथा जोखिम न्यूनीकरणका लागि अपनाउनुपर्ने उपायबारे छलफल गरिएको नगरपालिकाले जनाएको छ । नगरप्रमुख चौधरीका अनुसार स्थानीयवासीले हात्तीको सख्या २८ देखि ३० वटासम्म रहेको अनुमान गरेका छन् । बुधबार रातिसमेत हात्तीको समूह बस्तीमा प्रवेश गरेको थियो ।
हात्तीको आक्रमणबाट वृद्धको मृत्यु
जङ्गली हात्तीको आक्रमणबाट गत आइतबार सुरुङ्गा नगरपालिका–४ बिरनगरका ७२ वर्षीय गोपी चौधरीको मृत्यु भएपछि त्यस क्षेत्रका स्थानीयवासी थप त्रसित बनेका छन् ।
जिल्ला प्रहरी कार्यालय सप्तरीका प्रवक्ता तथा सूचना अधिकारी प्रहरी नायब उपरीक्षक हेमराज घिमिरेका अनुसार त्यससाँझ स्थानीय विधन सामुदायिक वनमा बाख्रा खोज्न जाने क्रममा जङ्गली हात्तीले चौधरीमाथि एक्कासि आक्रमण गरेको थियो ।
घटनापछि प्रहरी र स्थानीयवासीको सहयोगमा हात्तीलाई पुनः जङ्गलतर्फ धपाइएको थियो । तर, त्यसपछि पनि हात्तीको समूह बस्ती आसपास देखिन थालेपछि स्थानीयवासीमा थप भय उत्पन्न भएको छ ।
हात्ती धपाउने प्रभावकारी उपाय छैन
जिल्ला प्रहरी कार्यालयका प्रहरीका सूचना अधिकारी प्रहरी नायब उपरीक्षक घिमिरेले जङ्गली हात्ती नियन्त्रण गर्ने ठोस तथा प्रभावकारी उपाय हाल उपलब्ध नभएको बताउनुभयो । प्रहरी, नगर प्रहरी र स्थानीयवासीको सहयोगमा हात्तीलाई बस्तीबाट जङ्गलतर्फ धपाउने काम मात्र भइरहेको उहाँको भनाइ छ ।
धान पाक्ने समयमा आहारको खोजीमा जङ्गली हात्ती बस्ती तथा खेतबारीतर्फ आउने गरेको उहाँले बताउनुभयो । हात्तीलाई आक्रमण गर्ने, जिस्क्याउने, तर्साउने वा आगोले पोल्ने जस्ता गतिविधि गर्दा झन् आक्रामक बन्न सक्ने भएकाले त्यस्ता काम नगर्न उहाँले आग्रह गर्नुभयो ।
हात्तीलाई आक्रोशित बनाउँदा घरटहरा भत्काउने, बालीनाली नष्ट गर्ने तथा मानिसमाथि समेत आक्रमण गर्न सक्ने जोखिम रहने उहाँको भनाइ छ ।
स्थानीयवासीले भने हात्तीको गतिविधि नियमित निगरानी गर्ने, जोखिमयुक्त क्षेत्रमा सुरक्षाकर्मी परिचालन गर्ने, वन प्राविधिकसहितको उद्धार टोली तयारी अवस्थामा राख्ने र हात्तीलाई सुरक्षित रूपमा बस्तीबाट हटाउने दीर्घकालीन व्यवस्था गर्न माग गरेका छन् ।