बारा । मोतीहारी–अमलेखगञ्ज पेट्रोलियम पाइपलाइन आयोजनाको दोस्रो चरणको निर्माण कार्य सम्पन्न भएको करिब दुई वर्षपछि औपचारिक उद्घाटन हुने भएको छ ।
प्रधानमन्त्री बालेन शाहको आइतबारदेखि हुने भारत भ्रमणका क्रममा भारतीय प्रधानमन्त्री नरेन्द्र मोदी र प्रधानमन्त्री शाहले संयुक्त रूपमा उक्त आयोजनाको उद्घाटन गर्ने कार्यक्रम तय भएको हो ।
आयल निगमको प्रादेशिक डिपो अमलेखगञ्जका अनुसार दुई देशका प्रधानमन्त्रीले सोमबार बिहान १० बजेपछि संयुक्त रूपमा पाइपलाइनको दोस्रो चरण उद्घाटन गर्नेछन् । सोही अवसरमा अमलेखगञ्ज डिपोमा राखिएको शिलालेखको पनि उद्घाटन गरिनेछ ।
निगमका प्रादेशिक डिपो प्रमुख अशोक साहका अनुसार दोस्रो चरणको निर्माण कार्य सम्पन्न भइसकेको छ । उनले यसलाई नयाँ आयोजना सञ्चालनभन्दा पनि सम्पन्न संरचनाको औपचारिक हस्तान्तरण तथा उद्घाटनका रूपमा बुझ्नुपर्ने बताए ।
पाइपलाइनको दोस्रो चरणअन्तर्गत २०८१ फागुनदेखि नै पेट्रोल र मट्टितेल आयात सुरु भइसकेको छ । पहिलो चरणमा पाइपलाइनबाट डिजेल मात्रै आयात हुँदै आएकोमा दोस्रो चरणको काम सम्पन्न भएपछि पेट्रोलियम पदार्थको आयात थप सहज बनेको हो ।
दुई चरणको पूर्वाधार निर्माणमा भारतीय आयल निगमले अनुदानस्वरूप करिब पाँच अर्ब रुपैयाँ बराबरको सहयोग गरेको छ। दोस्रो चरणअन्तर्गत भण्डारण क्षमता अभिवृद्धि तथा पूर्वाधार निर्माणमा भारतीय आयल कर्पोरेसनले ६० करोड र नेपाल आयल निगमले एक अर्ब ५४ करोड रुपैयाँ लगानी गरेका छन् ।
दोस्रो चरणमा अमलेखगञ्ज डिपोमा डिजेल र पेट्रोल भण्डारणका लागि चारवटा ट्याङ्की, दुईवटा ट्रान्समिक्स ट्याङ्की, विद्युतीय प्रवाह कक्ष, ट्याङ्कर जाँच गर्ने गार्ड हाउस, कन्ट्रोल रुम तथा स्वचालित तेल भर्ने लोडिङ बे हाउस लगायतका संरचना निर्माण गरिएका छन् ।
पाइपलाइन सञ्चालनमा आएपछि नेपाललाई इन्धन ढुवानीमा ठूलो आर्थिक बचत भएको छ। विगतमा मोतीहारीदेखि पाइपलाइनमार्फत पेट्रोलियम पदार्थ आयात गर्दा इन्धन खर्च र ढुवानी भाडाबापत मासिक करिब १५ करोड रुपैयाँ खर्च हुने गरेको थियो। यसबाट वार्षिक एक अर्ब ८० करोड रुपैयाँसम्म बचत भएको निगमको भनाइ छ।
त्यस्तै, भारतको बरौनीदेखि अमलेखगञ्जसम्म ट्याङ्करमार्फत पेट्रोल ढुवानी गर्दा प्रतिलिटर तीन रुपैयाँ खर्च हुने गरेकोमा अहिले पाइपलाइनबाट आयात गर्दा प्रतिलिटर करिब ५० पैसा मात्रै खर्च हुने गरेको छ ।
अमलेखगञ्ज डिपोले हाल मुलुकको कुल पेट्रोलियम पदार्थको खपतको करिब ७५ प्रतिशत माग धान्दै आएको छ । उक्त डिपोबाट देशका २० जिल्लामा रहेका सरकारी तथा निजी पेट्रोल पम्पहरूमा इन्धन वितरण हुँदै आएको छ ।
डिपो प्रमुख साहका अनुसार अमलेखगञ्जमा मासिक ४८ हजार किलोलिटर पेट्रोल र ६० देखि ७० हजार किलोलिटर डिजेल पाइपलाइनमार्फत आयात हुने गरेको छ । पाइपलाइन चौबिसै घण्टा सञ्चालनमा रहने भएकाले इन्धन आपूर्तिमा सहजता आएको र हाल डिपोमा सात दिनसम्म पुग्ने भण्डारण क्षमता रहेको उनले बताए ।
यसैबीच, प्रधानमन्त्री शाहको भारत भ्रमणका क्रममा भारतको सिलिगुडीदेखि झापाको चारआलीसम्म निर्माण हुने नयाँ पेट्रोलियम पाइपलाइन परियोजनाको पनि संयुक्त शिलान्यास गर्ने कार्यक्रम रहेको छ । उक्त आयोजना भारत सरकारको आर्थिक सहयोगमा निर्माण हुने जनाइएको छ ।
स्मरणीय छ, मोतीहारी–अमलेखगञ्ज पेट्रोलियम पाइपलाइनको पहिलो चरणको उद्घाटन २०७६ भदौ २४ गते तत्कालीन प्रधानमन्त्री केपी शर्मा ओली र भारतीय प्रधानमन्त्री नरेन्द्र मोदीले संयुक्त रूपमा गरेका थिए । त्यतिबेला सिंहदरबार र नयाँ दिल्लीबाट भिडियो कन्फरेन्समार्फत स्विच थिचेर पाइपलाइन सञ्चालनमा ल्याइएको थियो ।