लामो समयसम्म मोबाइल, ल्यापटप र टेलिभिजन जस्ता स्क्रिन उपकरणको प्रयोगका कारण अनिद्राको समस्या सामान्य बन्दै गएको छ । विशेषगरी कार्यालयमा ९–१० घण्टा कम्प्युटर अगाडि काम गर्ने र फुर्सदको समयमा मोबाइलमा लगातार भिडियो तथा सामाजिक सञ्जाल स्क्रोल गर्ने बानीले मानसिक तथा शारीरिक स्वास्थ्यमा नकारात्मक असर पारिरहेको छ ।
व्यस्त जीवनशैली र ग्याजेट्समाथिको बढ्दो निर्भरता स्वास्थ्यका लागि जोखिम बन्दै गएको स्वास्थ्य विज्ञहरू बताउँछन् । दिनभरको मानसिक थकान र रातिसम्मको स्क्रिन प्रयोगले निद्रासम्बन्धी समस्या बढ्दै गएको छ ।
सुत्नुभन्दा एक घण्टाअघि स्क्रिन बन्द गर्न सुझाव
विशेषज्ञहरूका अनुसार, सुत्नुभन्दा कम्तीमा एक घण्टाअघि मोबाइल, टिभी, ल्यापटप वा अन्य कुनै पनि स्क्रिनको प्रयोग पूर्ण रूपमा बन्द गर्नुपर्छ । स्क्रिनबाट निस्कने ‘ब्लू लाइट’ (नीलो प्रकाश) ले मस्तिष्कलाई सक्रिय राख्ने र मेलाटोनिन हर्मोनको उत्पादन घटाउने काम गर्छ । मेलाटोनिन निद्रा ल्याउन सहयोग गर्ने मुख्य हर्मोन हो ।
ब्लू लाइटका कारण निद्रा ढिलो आउने, बीचमै टुट्ने तथा गहिरो निद्रा नलाग्ने समस्या देखिन्छ । परिणामस्वरूप बिहान उठ्दा थकान, चिडचिडापन र तनाव बढ्ने गर्दछ ।
दीर्घकालीन असर गम्भीर
लामो समयसम्म निद्रा नपुग्ने अवस्था रहिरहँदा रोगप्रतिरोधात्मक क्षमता कमजोर हुने, ध्यान केन्द्रित गर्न कठिनाइ हुने, मोटोपन बढ्ने र मुटुरोगको जोखिम बढ्ने सम्भावना रहेको चिकित्सकहरू बताउँछन् ।
स्वास्थ्य विशेषज्ञहरूका अनुसार, सुत्नु अघि स्क्रिनबाट टाढा रहनु गहिरो र गुणस्तरीय निद्राका लागि सबैभन्दा सरल र प्रभावकारी उपाय हो ।
सुत्नुअघि के गर्ने ?
साँझ शान्त गतिविधि अपनाउनु लाभदायक मानिन्छ । उदाहरणका लागि :
-
राम्रो किताब पढ्ने
-
हल्का तथा मधुर सङ्गीत सुन्ने
-
गहिरो सास फेर्ने अभ्यास (डीप ब्रीदिङ) गर्ने
-
परिवारसँग हल्का कुराकानी गर्ने
-
हल्का स्ट्रेचिङ वा ध्यान (मेडिटेशन) गर्ने
यी गतिविधिले मन शान्त बनाउने, तनाव घटाउने र शरीरलाई निद्राका लागि तयार पार्ने काम गर्छन् ।
यसका साथै, हरेक दिन सुत्ने र उठ्ने समय निश्चित गर्नु, सुत्ने कोठालाई अँध्यारो र शान्त बनाउनु, तथा राति क्याफिनयुक्त पेय पदार्थ वा भारी खाना नखानु पनि आवश्यक रहेको विज्ञहरूको सुझाव छ ।
७–८ घण्टाको गुणस्तरीय निद्रा आवश्यक
विशेषज्ञहरूका अनुसार, हरेक उमेर समूहका लागि दैनिक ७–८ घण्टाको गुणस्तरीय निद्रा आवश्यक हुन्छ । विशेषगरी युवा तथा बालबालिका अत्यधिक स्क्रिन टाइमका कारण निद्राको कमी भोगिरहेका छन् ।
यदि राति ढिलोसम्म फोन प्रयोग गर्ने बानीका कारण बिहान थकान महसुस भइरहेको छ भने, आजैदेखि स्क्रिन टाइम घटाउने र स्वस्थ निद्रा बानी विकास गर्ने प्रयास गर्नुपर्ने विज्ञहरूको आग्रह छ ।
.jpg-2-1769587845.jpg)
