बालबालिकाहरूले गर्ने मोबाइल फोनको अत्यधिक र अनावश्यक प्रयोग आजका अभिभावकका लागि ठूलो चुनौती बनेको छ । धेरै अभिभावकको तर्क छ कि मोबाइल अहिलेका बालबालिकाका लागि अपरिहार्य भइसकेको छ। तर यसलाई सन्तुलित र आवश्यकताअनुसार प्रयोग गर्न बालबालिकालाई तयार पार्ने जिम्मेवारी मुख्यतः अभिभावकको हो ।
विशेषज्ञहरू भन्छन्, बालबालिकाले आफैं मोबाइल फोन चलाउन सक्दैनन् । उनीहरूले मोबाइलको प्रयोग अभिभावकको व्यवहारलाई अनुशरण गर्दै सिकेका हुन्छन् । त्यसैले, मोबाइलमा व्यस्त बालबालिकामा समस्या आउँदा मात्र उनीहरूलाई दोष दिनु न्यायसंगत हुँदैन ।
अभिभावकको आचरण र बालबालिकाको सिकाइ
बालबालिकालाई सिकाइ दिने सबभन्दा पहिलो स्रोत आमाबाबु नै हुन् । उनीहरूको प्रारम्भिक जीवनमा सिकाइमा प्रभाव पार्ने कुरा अभिभावकको आफ्नै बानी व्यवहार हो । नवजात शिशु बोल्न र हेर्न जान्दैनन्, तर मोबाइलको झिलिमिली देखाएर अभिभावकले सजिलो समाधान खोज्दा, शिशु मोबाइलसँग परिचित हुन थाल्छ ।
कतिपय अभिभावक नवजात शिशुसँग पर्याप्त सञ्चार नगरी मोबाइलको माध्यमबाट उनीहरूलाई फकाउने प्रयास गर्छन् । यस्तो व्यवहारले बालबालिकामा मोबाइल प्रयोगको लत बढाउँछ ।
समाधान: विकल्प र गुणात्मक समय
बालबालिकालाई मोबाइलको अत्यधिक प्रयोगबाट बचाउनका लागि अभिभावकले विकल्प दिनु आवश्यक छ । बालबालिकाले मोबाइलको सट्टा गर्ने योग्य क्रियाकलाप, खेलकुद, शैक्षिक गतिविधि, घुमफिर, कथा-कहानि, गीत, कला आदि विकल्प उपलब्ध गराउनु जरुरी छ ।
बालबालिकासँग गुणात्मक समय बिताउनुपर्छ—कति समय बितायौं भन्दा पनि कस्तो समय बितायौं भन्ने कुरा महत्वपूर्ण हुन्छ । यसले बालबालिकालाई फोन भन्दा अभिभावकसँग समय बिताउन प्रेरित गर्छ ।
नियम र समय तालिका
घरमा मोबाइल फोनको प्रयोगका नियम तय गर्नु जरुरी छ । कुन समयमा र कति समय मोबाइल प्रयोग गर्ने भन्ने नियम अभिभावक र बालबालिकाको सहमतिमा बनाइ पालना गर्दा बालबालिका मोबाइलमा व्यस्त हुनुभन्दा परिवारमा रमाउन थाल्छन् ।
बालबालिकाले मोबाइल प्रयोग गर्दा यसको सकारात्मक र नकारात्मक असर बुझ्नुपर्छ । अभिभावकले उमेरअनुसार मार्गनिर्देशन दिनु, गतिविधिहरूमा सहभागी गराउनु, र समयसीमा निर्धारण गर्नु प्रभावकारी उपाय हुन् ।
निष्कर्ष
बालबालिकालाई मात्र दोष दिनेभन्दा, अभिभावक स्वयंले पनि आधुनिक युगमा सान्दर्भिक अभिभावकीय कला र सीप सिक्नु अत्यावश्यक छ । गुणात्मक समय बिताएर, मोबाइलको नियन्त्रण बालबालिकासँगै अभिभावकले पनि गर्नुपर्छ। यसरी बालबालिकाले स्वस्थ, सृजनात्मक र परिवारसँग नजिकको जीवन व्यतित गर्ने अवसर पाउँछन् ।
-1772177803.jpg)
