जनकपुरधाम । मिथिला चित्रकलाको संरक्षण तथा प्रवर्द्धनका लागि विभिन्न अभियान सञ्चालन भइरहे पनि जनकपुरधाममै यसको संरक्षणप्रति सरोकारवाला निकायले बेवास्ता गरेको देखिएको छ । जनकपुरधामस्थित अंगराजसर पोखरी अगाडि जानकी प्रहरी चौकीसँगैको पर्खालमा बनाइएका मिथिला चित्रकलाहरू ठेलाले छोपिँदा ओझेलमा परेका छन् ।
मिथिलाको मौलिक कला, संस्कृति र पहिचान झल्काउने गरी पर्खालमा बनाइएका चित्रहरूमा लोकजीवन, प्रकृति, धार्मिक आस्था तथा सांस्कृतिक परम्परा समेटिएका छन्। तर, लामो समयदेखि ती चित्रकलाको अगाडि ठेला राखिँदा चित्रहरूको सौन्दर्य छोपिनुका साथै सार्वजनिक स्थलसमेत अव्यवस्थित बनेको छ ।
जनकपुरधाम उपमहानगरपालिका तथा मधेस प्रदेश सरकारले विभिन्न सार्वजनिक स्थलका पर्खालमा करोडौँ रुपैयाँ खर्च गरेर मिथिला चित्रकला बनाएका थिए । तर, उचित संरक्षण र व्यवस्थापनको अभावमा कतिपय चित्र उखेलिन थालेका छन् भने कतिपय ठेला तथा अन्य संरचनाले छोपिएका छन् ।
वरिष्ठ मिथिला चित्रकार विजयदत्त मणिका अनुसार मिथिला चित्रकला जनकपुरधामको सांस्कृतिक पहिचान र पर्यटकीय आकर्षणको महत्त्वपूर्ण हिस्सा हो । यही पहिचानलाई जीवन्त राख्न सार्वजनिक स्थलका पर्खालमा स्थानीय कला र संस्कृति झल्किने चित्र बनाइए पनि तिनको संरक्षण, सरसफाइ र व्यवस्थापनमा सम्बन्धित निकायको ध्यान पुगेको छैन ।
त्यस्तै, अर्की चित्रकार सुनैना ठाकुरले मिथिला चित्रकलाको अन्तर्राष्ट्रियस्तरमा पहिचान विस्तार गर्ने प्रयास भइरहेका बेला आफ्नै सहरमा बनाइएका चित्रकलाको अगाडि ठेला राखेर सौन्दर्य ओझेलमा पारिनु विडम्बनापूर्ण भएको बताइन् ।
उनका अनुसार ठेला व्यवसायीहरूको जीविकोपार्जनमा असर नपर्ने गरी वैकल्पिक व्यवस्थापन गर्न आवश्यक छ । तर, सार्वजनिक स्थल, पैदलयात्रीको आवागमन र सहरको सांस्कृतिक सौन्दर्यलाई ध्यानमा राख्दै ठेलाको उचित व्यवस्थापन तथा मिथिला चित्रकलाको संरक्षणमा सम्बन्धित निकायले पहल गर्नुपर्छ ।
स्थानीय सुशील कर्णका अनुसार मिथिला चित्रकला पर्खाल सजाउने माध्यम मात्र नभई मिथिलाको इतिहास, संस्कृति र पहिचानको जीवन्त अभिव्यक्ति हो । त्यसैले यसको संरक्षण भाषण र नारामा मात्र सीमित नभई व्यवहारमै देखिन आवश्यक छ ।
मिथिला चित्रकलाको संरक्षण र प्रवर्द्धनका नाममा करोडौँ रुपैयाँ खर्च गरिए पनि आफ्नै सहरमा रहेका चित्रकलाको अवस्था उपेक्षित हुनु सम्बन्धित निकायका लागि गम्भीर प्रश्न बनेको छ । जनकपुरधामको सांस्कृतिक पहिचान जोगाउन चित्रकलाको नियमित मर्मतसम्भार, सरसफाइ र ठेलाको व्यवस्थित व्यवस्थापनमा उपमहानगरपालिका तथा प्रदेश सरकारले तत्काल ध्यान दिनुपर्ने देखिन्छ ।
